Het bos dat zich niet aan de regels hield.

Hoe een Tsjechische boswachter uitdagingen conventionele benaderingen voor bosherstel

door Gesche Schifferdecker (Europees Bosinstituut)

Wat is de "juiste" aanpak voor een bos na een verstoring? Hoe definiëren verschillende groepen een "gezond" bos? Wanneer is ingrijpen noodzakelijk – en wanneer is niet ingrijpen wellicht de betere keuze? Deze vragen brachten ons samen met zeven internationale en Tsjechische journalisten voor een bezoek aan een heel bijzonder bosgebied, Velká Bíteš, in de regio Monravia in Tsjechië.

Samen met onderzoekers, beleidsmakers en bosbouwdeskundigen wilden we wetenschappelijke, beheersmatige, ecologische en maatschappelijke perspectieven verkennen om de veranderende bossen beter te begrijpen en erop te reageren. Op een zonnige vroege herfstdag nam onze lokale gids en bosbeheerder, Jiří Nohel, ons mee op een boeiende excursie naar verschillende locaties, waar elk bosperceel zijn eigen verhaal vertelde.

Eerste halte: conventioneel verstoringsbeheer

Acht jaar geleden werd dit deel van het Tsjechische landschap geteisterd door een schorskeverplaag – een gebied dat voorheen gedomineerd werd door sparren- en dennenbossen, die decennialang economisch zeer lucratief waren. We begonnen onze excursie met een bezoek aan een gebied dat niet door Jiří werd beheerd, maar op een meer conventionele manier werd aangepakt: een groot deel van het gebied werd na de verstoringen kaalgekapt, gevolgd door een kostbare herbeplanting. Meer dan € 20,000 per hectare werd besteed aan herbebossing, vertelde Jiří ons. Het eerste wat ons echter opviel, was hoe moeilijk het was om dit gebied een bos te noemen. Naast wat dood sparrenhout zagen we vooral gras. Enkele aangeplante beuken stonden er nogal eenzaam – ze hadden te lijden gehad onder de droogte en hitte van dit jaar – en als schaduwminnende soort hadden ze het over het algemeen moeilijk in deze open, droge omstandigheden. "Vanuit ecologisch oogpunt is dit gewoon geen goede plek voor deze soorten om te gedijen", aldus Jan Hofmeister, universitair docent en bosecoloog aan de Tsjechische Universiteit voor Levenswetenschappen.

Staand hier met Jiří en de groep mensen van over de hele wereld, begonnen we te begrijpen dat het verhaal niet zozeer ging over een droogte die werd gevolgd door aanvallen van schorskevers. Het ging er veeleer om hoe wij reageren op verstoringen, zodra die zich voordoen in ons landschap.

"De natuur kent cycli," was de boodschap die we meekregen uit ons gesprek bij de eerste stop van de excursie. Toch had de bosbouw in Tsjechië geprobeerd die cycli te doorbreken, benadrukte Jiří. Als bosbeheerder bekeek hij het probleem van bosverstoring anders dan het meer conventionele bosbouwmodel. En, belangrijker nog, hij was bereid om naar dat verschil te handelen.

Tweede halte: dood hout voor het leven

Bij onze tweede stop was het contrast opvallend. Dit gebied behoort toe aan zeven gemeenten en de stad en wordt beheerd door Jiří. Ongeveer 70 procent van het bos werd gekapt na de schorskeverplaag. Destijds, in 2019/2020, konden beschadigde bomen echter voor slechts €5 per stuk worden verkocht. Jiří nam een ​​ongebruikelijke beslissing: in plaats van fors te investeren in het planten van bomen, ook wel "kunstmatige verjonging" genoemd, liet hij een groot deel van het bos op natuurlijke wijze herstellen.

Deze beslissing viel niet in goede aarde.

Voor veel mensen die gewend waren bossen te beheren door middel van aanplant, kappen en regulering, leek het simpelweg aan hun lot overlaten van het bos op verwaarlozing. Jiří was bang dat hij spijt zou krijgen van zijn beslissing: "Ik heb gebeden dat het zou lukken." Acht jaar later had hij geen spijt, maar was hij trots dat hij zich aan zijn plan had gehouden.

Op die plek had de berk de leiding genomen. Jonge loofbomen kwamen eronder op. Het bos werd structureel diverser, en met die diversiteit kwam een ​​grotere weerstand tegen droogte, zei Jiří. Dode bomen stonden en lagen verspreid over het landschap. Op het eerste gezicht leken ze afval. Maar Jan legde hun rol uit: dood hout slaat koolstof op, voedt ecosystemen en creëert leefgebied. Vogels gebruiken de dichte berkenlaag. Grazende dieren zoals het rijhert stuiten op natuurlijke obstakels. Dit maakt het bijvoorbeeld mogelijk dat kleine eiken groeien, waarvan de bladeren anders zouden zijn opgegeten.

We bespraken ook een aantal afwegingen: dood hout dat nog overeind staat, is gevaarlijk om langs te lopen, omdat het elk moment kan omvallen. Daarom nodigde dit bos ons niet uit om binnen te gaan. "Maar misschien kunnen mensen dat af en toe wel accepteren – zodat het bos kan gedijen", zei Miroslav Svoboda, hoogleraar bosecologie aan de faculteit bosbouw en houtwetenschappen van de Tsjechische Universiteit voor Levenswetenschappen in Praag en wetenschappelijk ondersteuner van Jiří's werk. Voor het opschalen van deze aanpak zouden de veiligheidsproblemen voor bezoekers een obstakel kunnen vormen – maar we vroegen ons af: zouden mensen, als ze de waarde van dood hout voor het daadwerkelijke herstel van de natuur zien en erover leren, zo'n beperking op bepaalde locaties accepteren?

Derde halte: een toevluchtsoord voor biodiversiteit

Bij de derde halte voelde Jiří's experiment nog radicaler aan. In een gemeenschap van slechts 50 inwoners vroeg hij de lokale beleidsmakers om zijn aanpak te vertrouwen. In plaats van alle door de schorskever aangetaste sparren te verwijderen, liet hij ze staan.

Nu waren de resultaten overal zichtbaar.

Berken, wilgen, eiken, beuken, essen, kersenbomen en zilversparren verschenen op natuurlijke wijze. Jiří' vertelde dat er lynxen en wolven waren gezien en dat de lokale bevolking een grote uil door het landschap had zien trekken. Later kwamen we erachter dat alle esdoorns en eiken in dit gebied van 40 hectare afkomstig waren van slechts twee esdoorns en twee eiken. De natuur heeft blijkbaar een verrassend efficiënt verspreidingssysteem.

Over het algemeen pleit Jiří ervoor om, waar mogelijk, paarden en tractoren te gebruiken in plaats van intensieve machines, en is hij van plan om na de oogst zo'n 20 procent van de bomen te laten rotten en zo een toevluchtsoord voor biodiversiteit te creëren. Wat de houtkap betreft, maakte Jiří duidelijk dat zijn besluit om niet in te grijpen ook een economische overweging was. Hij wilde kosten besparen voor zowel de staat als de lokale gemeenschap, kosten voor houtwinning en herbeplanting. Zijn aanpak van bosbeheer is echter ook gericht op houtproductie, met een integrale benadering om tegelijkertijd biodiversiteit en de veerkracht van het bos te bevorderen.

Tijdens onze wandeling door het bos beseften we dat Jiří's aanpak niet echt "nietsdoen" was. Hij had ervoor gekozen om niet tegen de natuurlijke processen te vechten, maar ermee samen te werken.

Vierde halte: de wildernis in.

Bij onze laatste stop leek elke paar meter een nieuwe verrassing te onthullen. "Deze bosgemeenschap barst van het leven," zei Jiří trots en met een glimlach. Het was overduidelijk: dennenbomen op de bovenste laag, overal dood hout, jonge berken, esdoorns en kersenbomen, vijf meter hoge bomen die hier een paar jaar geleden nog niet stonden, en zelfs een nest van een zwarte ooievaar. Het was het "wildste" bos dat velen van ons ooit hadden gezien. "Dit is een van de weinige bossen in Tsjechië waar geen houtkap heeft plaatsgevonden," vertelde Miroslav ons. Hij deelde ook een anekdote over een bezoek aan dit bos met beheerders die een "natuurvriendelijke" aanpak hanteren. "Dit bos was veel te wild voor hen," lachte de professor.

Tot slot gaf onze gids ons nog iets mee om over na te denken: "Hoewel hout een geweldig materiaal en een waardevolle grondstof is, is alles wat we gebruiken om te leven overgedimensioneerd", zei Jiří. Daarom pleit hij voor een circulaire, biobased economie en nulgroei.

Toen we het bos verlieten, bekroop me plotseling het gevoel dat Jiří's meest opmerkelijke kwaliteit niet is dat hij precies weet wat er van het bos zal worden. Het is dat hij bereid is het bos voldoende ruimte te geven om dat zelf te ontdekken.

Wanneer kennis zich verspreidt, groeit de samenwerking.

24 september 2026 | Našice, Kroatië

Wat gebeurt er wanneer een nieuwe benadering van bosbiodiversiteit vanuit de trainingsruimte het bos zelf betreedt? In Našice, Kroatië, kwamen deelnemers uit de bosbouw en natuurbescherming samen om dat te onderzoeken.

Op 24 september vond de eerste nationale workshop over Integratief Biodiversiteitspotentieel (IBP) in Kroatië plaats. Negentien experts van verschillende organisaties en achtergronden waren aanwezig. De workshop werd georganiseerd door het Kroatische Instituut voor Bosbouwkundig Onderzoek. Unique Forests Ltd., dat het Kroatische satellietdemonstratiegebied vertegenwoordigt. (SDA) in TRANSFORMIT.

De werkplaats werd direct op de IBP train-the-trainer evenement in Binzen, Duitsland. Vijf Kroatische trainers hadden geleerd hoe ze de methodologie konden introduceren bij collega's en belanghebbenden op nationaal en lokaal niveau. Nu was het tijd om die kennis in de praktijk te brengen.

Leren om het bos anders te bekijken

De dag begon bij Unique Forests Ltd., waar de deelnemers kennismaakten met TRANSFORMIT en de IBP-methodologie. Martina Kičić van het Kroatische Bosbouwkundig Onderzoeksinstituut lichtte de verschillende factoren toe die worden gebruikt om het biodiversiteitspotentieel van een bos te beoordelen.

Maar het echte leerproces begon pas toen de groep de vergaderruimte verliet en een nabijgelegen bos in trok.

Samen met trainers Martina Kičić en Karmen Vugdelija werkten de deelnemers in het veld aan de IBP-factoren. Ze bespraken waar ze op moesten letten en hoe verschillende kenmerken van het bos bijdragen aan het biodiversiteitspotentieel. Vervolgens kregen ze de gelegenheid om hun eigen beoordelingen uit te voeren op twee geselecteerde percelen.

Deze praktische aanpak leidde de hele dag door tot levendige discussies. De deelnemers brachten perspectieven in vanuit bosbeheer, beheer van beschermde gebieden en natuurbehoud, waardoor er een gelegenheid ontstond om te onderzoeken hoe de methodologie in verschillende onderdelen van de bosbouwsector kan worden toegepast.

Van een workshop naar toekomstige samenwerking

De workshop bracht vertegenwoordigers van Croatian Forests Ltd., Unique Forests Ltd., de openbare instelling voor het beheer van beschermde gebieden en andere beschermde natuurgebieden in de stad Zagreb, en de openbare instelling Natuurpark Žumberak–Samotorsko gorje samen met experts van het Kroatische Instituut voor Bosbouwkundig Onderzoek.

Deze mix van perspectieven was een van de sterke punten van de workshop. In plaats van simpelweg een nieuwe beoordelingsmethode te introduceren, bood de dag ruimte voor deelnemers om ervaringen uit te wisselen, vragen te stellen en na te denken over hoe IBP in de Kroatische context toegepast zou kunnen worden.

Het benadrukte tevens de bredere waarde van het TRANSFORMIT-netwerk. De samenwerking tussen het Kroatische Instituut voor Bosbouwkundig Onderzoek en Unique Forests Ltd. groeide dankzij de activiteiten van TRANSFORMIT en vormde de basis voor de introductie van de IBP-methodologie bij een grotere groep Kroatische belanghebbenden.

Van het opleiden van trainers tot het gezamenlijk beoordelen van bossen: de eerste nationale IBP-workshop markeert een belangrijke stap om biodiversiteit een meer integraal onderdeel te maken van het bosbeheer in Kroatië.

Van lokale zorgen naar gezamenlijke oplossingen: samen de toekomst van de bossen van Tuchola vormgeven 

Voor de mensen die naast de Poolse bossen van Tuchola wonen, is het bos een integraal onderdeel van het dagelijks leven. Het is een plek om te wandelen, te recreëren en contact te maken met de natuur – maar het biedt ook schaduw, dempt lawaai en wind en draagt ​​bij aan de kwaliteit van de lokale omgeving. Met de geplande aanleg van een rondweg vlakbij een woonwijk zijn deze functies voor de omwonenden nog belangrijker geworden. 

In maart 2026 benaderden bewoners het bosdistrict Tuchola met een duidelijk verzoek: ze wilden dat het bos direct naast hun huizen erkend zou worden als een 'sociaal bos' en beheerd zou worden op een manier die de recreatieve en beschermende functies ervan zou behouden. Ze vroegen met name om gedeeltelijke kap in plaats van volledige kaalslag. 

Het verzoek kwam op een moment dat het bosdistrict Tuchola een lokaal samenwerkingsteam aan het oprichten was om de dialoog te versterken tussen degenen die betrokken zijn bij het beheer en gebruik van de omliggende bossen. Het team brengt een diverse groep belanghebbenden samen: vertegenwoordigers van de overheid en lokale autoriteiten, de staatsbossen, nationale en landschapsparken, basis- en middelbare scholen, instellingen voor hoger en bosbouwkundig onderwijs, een universiteit voor levenswetenschappen en het maatschappelijk middenveld. 

Deze brede groep creëert een ruimte waar verschillende perspectieven en kennissoorten samenkomen – van professioneel bosbeheer en natuurbehoud tot onderwijs, lokaal bestuur en de dagelijkse ervaringen van mensen die naast het bos wonen. 

Van dialoog naar praktische oplossingen 

Tijdens de eerste bijeenkomst van het team op 11 maart 2026 waren de deelnemers het erover eens dat het informeren van het publiek over geplande werkzaamheden, het raadplegen van lokale gemeenschappen en het gezamenlijk onderzoeken van oplossingen kunnen bijdragen aan het opbouwen van vertrouwen en het tegemoetkomen aan de verschillende verwachtingen die aan bossen worden gesteld. 

Het verzoek van de bewoners werd vervolgens besproken tijdens de teamvergadering op 23 maart. De deelnemers identificeerden gezamenlijk bosgebieden die van bijzonder belang waren voor de lokale bewoners en bespraken mogelijke beheersmethoden. Een van de uitkomsten was de aanbeveling om ongeveer 10 hectare bos direct grenzend aan woongebieden te herclassificeren van commerciële houtkap naar bossen met een sociale functie – zogenaamde "sociale bossen". 

Het gesprek verplaatste zich vervolgens van de vergaderzaal naar het bos zelf.

Tijdens een bijeenkomst in mei ontmoetten bewoners van percelen die aan het bos grenzen vertegenwoordigers van het bosdistrict Tuchola om de geplande werkzaamheden te bespreken. De deelnemers bekeken het gebied samen en bespraken de verschillen tussen kaalkap en gedeeltelijke kap. Het bosdistrict had al besloten om kaalkap in het betreffende gebied te vervangen door gedeeltelijke kap, en legde tevens de veiligheidsvoorschriften uit, die inhielden dat volwassen bomen binnen een straal van ongeveer 15 meter van particuliere woningen nog steeds moesten worden verwijderd. 

De geplande rondweg voegde een extra laag complexiteit toe. Hoewel bomen in het zuidelijke deel van het gebied gekapt zullen moeten worden vanwege de aanleg van de weg, kan het resterende bos een belangrijke beschermende rol blijven spelen voor de omwonenden. De discussie richtte zich daarom niet alleen op welke bomen gekapt zouden worden, maar ook op hoe het bos daarna sociale en beschermende functies zou kunnen blijven vervullen. 

De deelnemers kwamen gezamenlijk tot overeenstemming over een aantal praktische principes voor toekomstig management. Deze omvatten: 

  • Het aanhouden van een veiligheidsstrook van 15 meter langs de perceelgrenzen, met de mogelijkheid om deze in specifieke gevallen te verkleinen tot 10 meter; 
  • het beschermen van zaailingen en ondergroei tijdens bosbouwwerkzaamheden; 
  • gebruikmakend van bestaande paden voor houtkap; 
  • het gedeeltelijk kappen van het bos op een manier die de beschermende functie ervan tegen geluidsoverlast van de geplande rondweg behoudt; 
  • het creëren van een ecotoonzone langs woonpercelen, waarbij bewoners worden betrokken bij het selecteren en planten van geschikte soorten; 
  • het vermijden van oogsten, het verwijderen van grondstoffen en bodembewerking tijdens de aangewezen rusturen; en 
  • Dezelfde principes toepassen op latere beheersmaatregelen, mits deze worden opgenomen in het bosbeheerplan voor het komende decennium. 

Het integreren van verschillende perspectieven op het bos. 

De ervaring in Tuchola laat zien hoe dialoog tussen belanghebbenden verschillende perspectieven kan vertalen in praktische oplossingen voor bosbeheer. Bewoners brengen hun dagelijkse ervaringen met het bos en het belang ervan voor hun levenskwaliteit in. Bosbeheerders dragen kennis bij over bosbouw, veiligheid en duurzaam beheer, terwijl lokale autoriteiten, beheerders van beschermde gebieden, onderwijsinstellingen en het maatschappelijk middenveld aanvullende perspectieven bieden op de bredere sociale en ecologische rol van het bos. 

Het proces heft de afwegingen tussen de verschillende functies van het bos niet op. In plaats daarvan biedt het een ruimte om deze openlijk te bespreken en te onderzoeken hoe ecologische, sociale en economische doelstellingen in samenhang kunnen worden beschouwd. 

Voor TRANSFORMIT is dit een belangrijk onderdeel van integraal bosbeheer in de praktijk: verschillende belanghebbenden bij het proces betrekken, diverse kennisvormen combineren en samenwerken om het bosbeheer aan te passen aan veranderende lokale behoeften en omstandigheden. 

De ervaring in Tuchola benadrukt ook het belang van dialoog voorafgaand aan besluitvorming – het creëren van mogelijkheden voor belanghebbenden om niet alleen te reageren op bosbeheer, maar ook om mee te denken over oplossingen voor de toekomst. 

Hoe ziet een ‘gezond’ bos eruit? Journalisten uitgenodigd om onderzoek te doen.

Wat als een bos dat er dood uitziet, eigenlijk het begin is van iets nieuws?

Op 1 oktober 2026 nodigen we journalisten uit om naar Tsjechië te reizen en te onderzoeken hoe de bossen in Europa veranderen – en om enkele van onze aannames over hoe een gezond bos eruit zou moeten zien, ter discussie te stellen.
In heel Centraal-Europa worden bossen geteisterd door uitbraken van schorskevers, hevige stormen en langdurige droogte. Het resultaat kan dramatisch zijn: uitgestrekte gebieden met beschadigde of dode bomen die op het eerste gezicht lijken op landschappen van verwoesting.

Maar het verhaal is wellicht ingewikkelder.

Sommige verstoorde bossen vormen het startpunt voor nieuwe ecosystemen. En nu de klimaatverandering de bossen in heel Europa verandert, heroverwegen onderzoekers en bosbeheerders een fundamentele vraag: moeten we ingrijpen of de natuur haar gang laten gaan?

Ga het bos in.
Tijdens een studiereis naar de SDA-locatie Velká Bíteš in Tsjechië zullen de deelnemers door bossen wandelen die getroffen zijn door uitbraken van schorskevers en met eigen ogen zien hoe verschillende beheersmethoden het landschap vormgeven.
Sommige gebieden zijn kaalgekapt, terwijl andere aan hun lot zijn overgelaten om zich op natuurlijke wijze te herstellen. De reis brengt journalisten rechtstreeks in gesprek met onderzoekers, bosbeheerders en lokale belanghebbenden, waardoor ze de kans krijgen vragen te stellen, aannames ter discussie te stellen en potentiële verhalen te ontwikkelen.

Onderwerpen zijn onder andere:
• Wat gebeurt er eigenlijk met een bos na een grote verstoring?
• Zijn uitbraken van schorskevers altijd een teken van bosdegradatie?
• Wat kunnen natuurlijk herstellende bossen ons vertellen over de toekomst?
• Hoe beïnvloedt klimaatverandering het beheer van Europese bossen?
• Hoe kunnen journalisten milieuveranderingen uitleggen als er geen eenvoudig verhaal of pasklare oplossing is?


Een kans om verslag te doen – niet zomaar een studiebezoek.
Het doel is niet om één definitief antwoord te geven op de vraag hoe bossen beheerd moeten worden. De studiereis biedt juist de mogelijkheid om verschillende perspectieven te leren kennen, het bewijsmateriaal te onderzoeken en rechtstreeks te horen van mensen die in de praktijk met deze veranderingen te maken hebben. Journalisten krijgen toegang tot experts, potentiële interviewkandidaten, ervaring uit de eerste hand en ideeën voor verhalen op het snijvlak van klimaatverandering, wetenschap en maatschappij.
Het evenement wordt georganiseerd door het European Forest Institute (EFI) in samenwerking met de Tsjechische Universiteit voor Levenswetenschappen Praag (CZU) en lokale partners als onderdeel van het door EFI gecoördineerde TRANSFORMIT-project.
Reiskostenvergoeding is beschikbaar ter ondersteuning van deelname, ook voor freelance journalisten. We hebben alleen een korte e-mail nodig waarin je uitlegt waarom je geïnteresseerd bent. Neem contact op met gesche.schifferdecker[AT]efi.int voor meer informatie.

Bosdialoog 2026: Biodiversiteit als sleutel tot veerkrachtige bossen 

door Gesche Schifferdecker (EFI)

Hoe kan biodiversiteit het aanpassingsvermogen en de veerkracht vergroten van bossen die ook beheerd worden voor houtproductie? WaldDialog – Bosdialoog – Dialoog Forestier 2026Deze vraag bracht bosbouwkundigen, praktijkdeskundigen, beleidsmakers, boseigenaren, communicatiemedewerkers en beheerders uit Zwitserland, Duitsland, Frankrijk en daarbuiten samen. Op 10 september 2026 kwamen we allemaal bijeen aan de Universiteit van Basel om te onderzoeken wat dit betekent voor bossen die te maken krijgen met steeds onzekerdere omstandigheden.

Het evenement, georganiseerd door TriNational ForestLab, SwissForestLab, de Conferentie van Kantonale Bosbouwers (KOK) en het Zwitserse Federale Bureau voor Milieu (BAFU), bood ruimte voor iets wat onze bossen – en wijzelf – steeds meer nodig hebben: dialoog tussen disciplines, instellingen en grenzen.

Ik had het gevoel dat de urgentie van deze vraag vanaf het allereerste begin tastbaar werd gemaakt. Arthur Gessler (WSL/ETH) benadrukte dat 2026 een keerpunt markeert. Extreme hitte en droogte worden steeds vaker zichtbaar in bossen, waarbij bomen zoals beuken al vroeg in het groeiseizoen ernstige stress vertonen. In de hele regio Basel wijst monitoring uit dat de regenval in bijna elke maand is afgenomen, waardoor de bossen onder aanzienlijke druk komen te staan, benadrukte Gessler.

Een sterk argument voor diversiteit

Een terugkerend thema in de presentaties was dat diverse bossen beter bestand zijn tegen klimaatverandering en onzekerheid. Onderzoek gepresenteerd door Hervé Jactel Uit onderzoek van INRAE ​​is gebleken dat gemengde bossen doorgaans beter bestand zijn tegen droogte, brand en wind dan monoculturen. Ze kunnen ook productiever zijn: mengsels van naald- en loofbomen kunnen profiteren van complementaire eigenschappen zoals verschillende worteldiepten en watergebruikspatronen. Voor zowel de veerkracht als de productiviteit van een bos is echter een specifiek mengsel van loof- en naaldbomen nodig, en dat mengsel moet nog worden vastgesteld. Desondanks zijn de resultaten veelbelovend en benadrukken ze het potentieel van biodiversiteit om bossen te versterken in een veranderend klimaat.

Diversiteit gaat echter over meer dan alleen het planten van verschillende boomsoorten. Genetische diversiteit binnen soorten kan de basis vormen voor aanpassing aan veranderende omstandigheden, omdat Jörg Kleinschmit (FVA) benadrukte. De keuze van boomsoorten – en mogelijk het gebruik van geassisteerde migratie – moet daarom worden afgewogen tegen de genetische hulpbronnen die in bossen beschikbaar zijn.

Tegelijkertijd kan het behoud van biodiversiteit niet worden gereduceerd tot de diversiteit aan boomsoorten. Frank Krumm en Martin Gossner (beide WSL) benadrukten het belang van habitatbomen, microhabitats en dood hout. Microhabitats zijn kleine, gespecialiseerde structuren zoals boomholtes, spleten, losse bast of dode takken die voedsel, beschutting of broedplaatsen bieden aan veel soorten. Veel van deze waardevolle structuren bevinden zich in of ontwikkelen zich uit dood hout, waardoor het een belangrijk element van de bosbiodiversiteit vormt. Ongeveer een kwart van de bossoorten is er nauw van afhankelijk, terwijl nog veel meer soorten er baat bij hebben. Natuurreservaten blijven daarom een ​​essentieel onderdeel van het behoud van biodiversiteit, met name voor soorten die afhankelijk zijn van gespecialiseerde structuren in dood hout, benadrukte Gossner.

Potentieel van biodiversiteit in beheerde bossen

Maar beheerde bossen bieden ook kansen, en dit evenement was er vooral op gericht om die te verkennen. In plaats van biodiversiteitsbehoud en bosbeheer als twee aparte werelden te beschouwen, kunnen bosbouwers actief microhabitats creëren en gebruikmaken van structuren die door natuurlijke verstoringen ontstaan. Hier komt het concept van 'natuurvriendelijk bosbeheer' bijzonder van pas: samenwerken met natuurlijke processen in plaats van ertegenin te gaan, met behoud van de multifunctionaliteit van bossen.

De praktische voorbeelden die 's middags werden gepresenteerd, toonden aan dat deze ideeën al in de praktijk worden gebracht. Casestudies uit Zwitserland omvatten een presentatie van onze Living Lab-partner. Amt für Wald beider Bazel, Zwitserlandvertegenwoordigd door de coördinator van het Living Lab, Ueli Meier. Voorbeelden uit Baden-Württemberg (Duitsland) en de Elzas (Frankrijk) lieten zien hoe natuurlijke regeneratie, soortendiversificatie, habitatbomen en het behoud van overlevende bomen na verstoringen de samenstelling van een bos geleidelijk kunnen veranderen. In Baden AG bijvoorbeeld nam het aandeel loofbomen in 25 jaar tijd aanzienlijk toe, mede dankzij een sterke focus op natuurlijke regeneratie.

De discussies maakten ook duidelijk dat er geen simpele of universele oplossingen bestaan. Een toename van dood hout kan veiligheidsrisico's voor bosarbeiders met zich meebrengen. Verandering van boomsoorten kan economische en ecologische onzekerheden veroorzaken. Bosbouw met een continue bedekking biedt structurele en soortenrijkdom, maar roept ook vragen op over economische risico's en maatschappelijke acceptatie. En lokale omstandigheden spelen een enorm belangrijke rol.

Van lokale omstandigheden naar Europese benaderingen

Dit is precies waarom deze grensoverschrijdende dimensie van de Bosdialoog zo waardevol was. Droogte, hitte, plagen, verlies aan biodiversiteit en veranderende maatschappelijke verwachtingen houden geen rekening met nationale grenzen. Bossen worden weliswaar lokaal beheerd, maar de uitdagingen waarmee ze te maken hebben, zijn Europees.

De richting van het Europees beleid weerspiegelt deze realiteit. De EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 en de Wet op natuurherstel leggen steeds meer nadruk op het herstellen van ecosystemen, het verbeteren van de biodiversiteit en het versterken van de veerkracht. Dit betekent echter niet dat Europa één gestandaardiseerd model voor bosbeheer nodig heeft. Europese doelstellingen moeten juist worden vertaald naar benaderingen die werken onder verschillende ecologische, economische en sociale omstandigheden.


Presentatie van FORWARDS door Barbara Mihok
Presentatie van FORWARDS door Barbara Mihok

Voor mij was een van de belangrijkste boodschappen van Forest Dialogue dan ook het belang van kennisoverdracht als een driezijdig proces. Wetenschap moet de praktijk informeren, maar onderzoekers moeten ook leren van de ervaringen van degenen die dagelijks in bossen werken. De rol van beleidsmakers is om de verbinding te leggen tussen wetenschap en praktijk: bewijs en praktijkervaring vertalen naar effectief beleid, en er tegelijkertijd voor zorgen dat de realiteit en lessen uit het veld teruggekoppeld worden naar de beleidsontwikkeling. Op deze manier kan beleid niet alleen een eindpunt voor kennis worden, maar een brug die onderzoek, praktijk en besluitvorming met elkaar verbindt. Projecten zoals TRANSFORMIT en VOORUIT evenals een gevestigde samenwerking zoals de Europees netwerk integreren (Alles wat daar door mijn collega's en mij in sessies, via posters en presentaties werd gepresenteerd) wordt getoond, illustreert verschillende manieren om onderzoek, beleid en praktijk met elkaar te verbinden. TRANSFORMIT brengt deze gemeenschappen bijvoorbeeld samen via Living Labs, betrokkenheid van belanghebbenden en de ontwikkeling van praktische, op bewijs gebaseerde richtlijnen voor integraal bosbeheer. FORWARDS verbindt wetenschappelijke monitoring, modellering en data met de behoeften van bosbeheerders en beleidsmakers, met het ForestWard Observatory dat is ontworpen om beslissingen over klimaatbestendigheid en bosadaptatie te ondersteunen. Het Europese netwerk Integrate biedt een interface op de lange termijn tussen de drie, waarbij wetenschappelijk bewijs wordt gecombineerd met demonstratieprojecten, praktische ervaring en beleidsuitwisseling tussen landen.

De Boskennispoort Het biedt een praktisch platform om deze verschillende kennisstromen samen te brengen. Het maakt wetenschappelijke bevindingen, praktijkervaring, hulpmiddelen en andere bronnen gemakkelijker vindbaar en toegankelijk, waardoor gebruikers relevante kennis kunnen vinden voor de uitdagingen waarmee ze in hun eigen bossen te maken hebben. Op deze manier kan de Gateway de kloof overbruggen tussen kennis die wordt geproduceerd en kennis die wordt gebruikt.

Wat een leuk en veerkrachtig bosspel, ontwikkeld en gepresenteerd door Ting Tang.
Wat een leuk en veerkrachtig bosspel, ontwikkeld en gepresenteerd door Ting Tang (ETH Zürich)

Uiteindelijk wordt kennis pas waardevol als het iemand helpt betere beslissingen te nemen in het bos – daarom heb ik ook erg genoten van de presentaties van bosbouwdeskundigen, die deelden welke antwoorden ze nodig hebben van onderzoek en zo de uitwisseling vruchtbaarder maakten.

Dat maakte de Bosdialoog 2026 bijzonder bemoedigend. Ondanks verschillende perspectieven en enkele kleinere controverses, was er een gedeelde erkenning dat biodiversiteit, klimaatadaptatie en bosbeheer in samenhang moeten worden beschouwd. Het samenbrengen van verschillende perspectieven in het gesprek is essentieel om de uitdagingen van alle kanten te begrijpen, oplossingen te vinden die in de praktijk werken en het vertrouwen op te bouwen dat nodig is om ze in actie te brengen. Dialoog en zinvolle betrokkenheid van belanghebbenden zijn daarom niet alleen een manier om kennis uit te wisselen – ze maken deel uit van het proces om een ​​weg voorwaarts te vinden voor veerkrachtige bossen.

El Periódico: “Europa maakt van Moianès een laboratorium om te onderzoeken hoe het kappen van bomen kan helpen bij het indammen van grote bosbranden”

Met genoegen delen wij een recent gepubliceerd artikel van De krant op onze TRANSFORMEREN Living Lab in Moianès, Catalonië: een landschap waar bosbeheer tegelijkertijd moet inspelen op droogte, stijgende temperaturen, verlies aan biodiversiteit en het risico op grote bosbranden.

Op een gebied van 30,000 hectare testen onze lokale partners verschillende benaderingen voor het beheer van dode bomen en bosbiomassa: het verwijderen van een deel van het hout, het behouden van grote boomstammen als beschutting en voedsel voor diersoorten, of het toepassen van tussenoplossingen. Het doel is niet simpelweg om "bomen te kappen", maar om – aan de hand van praktijkervaringen – te leren welke praktijken kunnen leiden tot meer diverse, veerkrachtige bossen die beter te beheren zijn bij extreme bosbranden.

Teresa Baiges en Mercè Vilardos tijdens TRANSFORMIT's media-excursie in het Moianès Living Lab

Het artikel weerspiegelt ook iets dat centraal staat in ons project: transformatie vindt niet alleen plaats door processen in het bos, maar ook door actieve samenwerking en dialoog. Teresa Baiges, van de Centre de la Propietat Forestal van de Catalaanse regering, benadrukt de noodzaak om biodiversiteit en klimaatadaptatie te integreren in het bosbeheer. Mercè VilardosaEen bosbouwtechnicus voor de regio werkt samen met landeigenaren en koppelt lokale behoeften aan mogelijke oplossingen. Andere stemmen, waaronder Pilaar Clapers van de milieugroep El Fanal, Josep Maria Espelta, een onderzoeker bij CREAF, Asier Larrañaga aan de hand van de GRAF-eenheid van de Catalaanse brandweer en reddingsdiensten boseigenaar Antoni Masferrer Aantonen waarom samenwerking tussen wetenschap, overheidsinstanties, landeigenaren, het maatschappelijk middenveld en hulpdiensten van vitaal belang is voor het creëren van klimaatbestendige bossen voor de toekomst.

Het Moianès Living Lab en de bijbehorende casestudie zijn relevant omdat ze aantonen dat integraal bosbeheer locatiegebonden en adaptieve beslissingen vereist: het behouden van bomen met een hoge ecologische waarde, het verminderen van de brandstofaanvoer en het evalueren van de resultaten op de lange termijn. Beheerde gebieden voorkomen een brand misschien niet volledig, maar ze kunnen de intensiteit ervan wel verminderen en brandweerteams meer mogelijkheden bieden om veilig in te grijpen.

Welke complexe vragen moeten we beantwoorden om ondersteuning te bieden? Hoe passen mediterrane bossen zich aan een veranderend klimaat aan?

Lees het volledige artikel van De krant In het Spaans vindt u hier: “Europa convierte el Moianès in een laboratorium met veel brandwonden om grote brandwonden te veroorzaken”

Nieuw artikel over indicatoren voor integraal bosbeheer gepubliceerd in Irish Practitioner's Magazine.

Kernindicatoren voor integraal bosbeheer (IFM), ontwikkeld binnen het TRANSFORMIT-project.

Er is een nieuw artikel over TRANSFORMIT gepubliceerd in Bosbouw & EnergieDit artikel, geschreven door Stefanie Linser (senior onderzoeker aan de BOKU Universiteit Wenen) en Gesche Schifferdecker (communicatiemanager bij het European Forest Institute), onderzoekt hoe integraal bosbeheer bossen kan helpen om aan meerdere, vaak tegenstrijdige eisen te voldoen.

Het artikel belicht ook een van de belangrijkste resultaten van TRANSFORMIT: een set van 17 schaalbare indicatoren, ontwikkeld via een participatief proces van onderaf, om de principes van integraal, multifunctioneel bosbeheer in de praktijk te brengen. Deze indicatoren bieden bosbeheerders een praktische manier om de boscondities te monitoren, de effectiviteit van het beheer te beoordelen en de principes van integraal bosbeheer op verschillende schalen toe te passen. U kunt ze bekijken. hier voor de factsheets van de 17 indicatoren.

📖 Lees het volledige artikel in Bosbouw & Energie hier!

Een overzicht van het huis waar velen wonen: een terugblik op de allereerste "IBP Train-the-Trainers"-workshop

Geschreven door Silvester Boonen, Europees Bosinstituut

In april 15th en 16th In 2026 kwamen 30 bosbouwkundigen, boseigenaren, onderzoekers, trainers en studenten uit 12 Europese landen bijeen in Zuidwest-Duitsland voor twee intensieve dagen die volledig in het teken stonden van één ogenschijnlijk eenvoudige vraag: Hoe kunnen we het biodiversiteitspotentieel van bossen beter begrijpen, op een manier die daadwerkelijke beheersbeslissingen ondersteunt?

Het antwoord, of in ieder geval een deel ervan, was... Index van Biodiversiteitspotentieel (IBP), een diagnostisch hulpmiddel voor gebruik in het veld dat de afgelopen 15 jaar steeds meer erkenning heeft gekregen in heel Europa. Gehost via de Integreer netwerk en ondersteund door de HE TRANSFORMIT-projectDe workshop combineerde presentaties en discussies in de klas, inzichten in de wetenschappelijke achtergrond van het IBP en uitgebreide praktijkoefeningen om toekomstige trainers voor te bereiden op de implementatie van het IBP in hun eigen bosbouwcontexten en -instellingen.

Van het klaslokaal naar de bosbodem

Op de eerste dag werden we in het stadhuis van Binzen verwelkomd door Andreas Schuck (EFI) en Frank Krumm (WSL), introducerend IBP-experts Laurent Larrieu (INRAE, CNPF) en Pauline Marty (CNPF) als onze veldtrainers. We hadden geen idee dat de volgende twee dagen gevuld zouden zijn met een combinatie van nieuwe inzichten over het IBP, de theoretische achtergrond ervan en veel praktische kennis over hoe het instrument in het veld toe te passen.

Wat is de IBP dan precies? Om te beginnen meet de IBP niet direct de soortenrijkdom, maar evalueert de zogenaamde gastheercapaciteit, habitats en structurele kenmerken die de biodiversiteit op perceelniveau ondersteunen. Pauline legde uit dat de IBP wordt gebruikt als diagnostisch instrument, gebaseerd op tien factoren, waarvan zeven betrekking hebben op bosbeheer en drie op de context. Deze variëren van dood hout en verticale bosstructuur tot de continuïteit van oerbossen en boomgerelateerde microhabitats (TreMs). Elke factor wordt beoordeeld met een score van 0 tot 5, met een maximum van 50. De workshop liet al snel zien hoeveel ecologisch onderzoek er schuilgaat achter dit eenvoudig toepasbare instrument. Pauline legde uit dat de IBP is ontworpen om snel te werken, idealiter binnen 20 tot 30 minuten per perceel. Vervolgens besprak ze elke IBP-factor en waarom deze van belang is. Laten we bijvoorbeeld de factor voor bloemrijke open gebieden: Voor deze factor wordt het percentage bloemrijke open gebieden geregistreerd in vergelijking met de grootte van het onderzochte gebied. Omdat veel soorten niet alleen afhankelijk zijn van dood hout, maar ook van de aanwezigheid van bloemen, of beide, is deze factor zeer relevant. Sommige zweefvliegensoorten hebben dood hout nodig voor hun larven en gebruiken de nectar van de bloemen in het volwassen stadium.

Het IBP, een kort overzicht van de wetenschappelijke achtergrond

Na de introductie van de 10 factoren door Pauline nam Laurent het over en gaf hij inzicht in de wetenschap achter de IBP. Wat in het veld een snelle en praktische scoringsmethode lijkt, is in feite gebaseerd op twintig jaar ecologisch onderzoek en ontwikkeling. Laurent blikte terug op het ontstaan ​​van de zogenaamde "Paleo-IBP" rond 2004, toen hij en zijn collega Pierre Gonin voor het eerst het idee onderzochten om een ​​snelle methode voor biodiversiteitsbeoordeling te ontwikkelen voor bosbeheerders tijdens hun dagelijkse werkzaamheden. De eerste versie concentreerde zich op slechts vijf factoren: grote dode bomen, grote stammen, zeer grote bomen en bomen met "gebreken", grote nesten en waterrijke habitats. Dit werk leidde uiteindelijk tot de baanbrekende publicatie in 2008, waarin de IBP werd geïntroduceerd als een "snelle en eenvoudige methode" die geen taxonomische expertise vereiste. Laurent legde uit hoe de methode in de daaropvolgende jaren continu werd verfijnd en gevalideerd. Het onderzoek ging na of de factoren elkaar aanvulden, hoe gevoelig de scores waren voor verschillende bostypen en beheerintensiteiten, en hoe bepaalde ecologische componenten – met name boomgerelateerde microhabitats, dood hout en boscontinuïteit – wetenschappelijk beter begrepen konden worden. Bovendien werd de IBP aangepast aan verschillende biogeografische regio's (bijvoorbeeld gematigd Europa en het Middellandse Zeegebied). Dit proces is nog gaande, aangezien nieuwe regio's plannen maken om de IBP toe te passen. Ondanks al deze wetenschappelijke diepgang benadrukte Laurent dat de kracht van de IBP nog steeds in de praktische bruikbaarheid ligt: ​​een snel en toegankelijk instrument voor in het veld!

“TreMs zijn veel mooier!”

Na dit alles was het tijd om het veld in te gaan! We reden naar een lokaal gemeenschapsbos, dat Frank ons ​​liet zien. De bomen bestaan ​​voornamelijk uit hoogwaardige eiken met een ondergroei van haagbeuken. "Ze dienen de gemeenschap als financiële reserve, bijvoorbeeld voor de renovatie van een school", legde Frank uit.

Het was tijd om de diverse IBP-factoren in de praktijk te onderzoeken! De lente was in volle gang, de bomen hadden hun frisse groene bladeren en de grond was bedekt met lentebloemen. Om te beginnen introduceerde Pauline de vijf lagen van de factor, ook wel 'verticale structuur' genoemd (bijvoorbeeld 1.5-7 m is de derde laag). Een laag telt mee als je een bezettingsgraad van 20% bladeren in die laag kunt waarnemen. Belangrijk om te weten is dat lentebloemen op de bosbodem niet meetellen als een gebied met bloemrijke open plekken, aangezien deze factor kijkt naar bloeiende planten die verband houden met open plekken, open gebieden en bosranden.  

Laurent adviseerde om individuele factoren zo snel mogelijk te 'elimineren'. Dit betekent dat zodra de drempelwaarde van een factor is bereikt (bijvoorbeeld 5 verschillende boomgeslachten), die factor kan worden genegeerd, omdat de maximale score van 5 punten is behaald. Dit versnelt het invullen van de enquête en stelt bosbouwers in staat zich te concentreren op de factoren die moeilijker te registreren zijn.

Laurent merkte ook op dat een “IBP is een score voor vandaag, maar men moet er rekening mee houden dat bossen dynamisch zijn en scores in de loop der tijd kunnen veranderen.! "

We stopten bij een grote eik. Laurent draait zich naar de groep om en zegt: "Dus, Bloemen zijn mooi, dood hout is mooi, maar TreMs zijn veel mooier! Ik wou dat TreMs hoger dan een 5 konden scoren, maar mijn collega Pierre zei nee, alle factoren moeten een maximumscore van 5 hebben.Iedereen lachte! Laurent liet ons zien waarom hij deze boom zo mooi vindt, door naar de losse bast te wijzen. "Dit is een bastschuilplaats. Het is loshangende bast die als schuilplaats langs de stam kan dienen, met een opening aan de onderkant; een belangrijk kenmerk, bijvoorbeeld voor vleermuizen of vogels." We keken vervolgens naar binnen en, "voilà", we zagen een nest! Pauline liet ons toen een bijzonder geval zien, waarbij we een combinatie zagen van een dood houtblok en een dode stam. Terwijl de boom afbrak, zat de onderste stam (de dode stam) nog vast aan de bovenste stam die een blok was geworden. Zo'n boom kan dus zowel als liggend als staand dood hout worden beschouwd.

Toen we verder liepen, stuitten we op een ongebruikelijke vijver, een sleepspoor, met een waterhabitat die verschillende soorten herbergt. Hoewel dit geweldig klinkt voor de biodiversiteit, worden sleepsporen veroorzaakt door oogstmachines, waardoor de bodem van het bos beschadigd raakt. Dit is een van de belangrijkste redenen waarom het volgens het IBP-raamwerk niet als 'waterhabitat' wordt beschouwd en dus niet in het onderzoek wordt opgenomen. Dit was de laatste stop voordat we onze wandeling afrondden. We hadden nu een veel beter begrip van elke IBP-factor en waren klaar om de kennis de volgende dag in de praktijk te brengen.

Als laatste stop namen we deel aan een rondleiding over Franks boerderij in Binzen, leerden we over de lokale wijncultuur en kregen we een klein beetje van de wijn en likeur die hij maakt van zijn eigen druiven en geteelde fruitbomen.

Een verhaallijn volgen

Op de tweede dag gingen we naar het Kandern Gemeenschapsbos, dat deel uitmaakt van de uitlopers van het Zwarte Woud. We ontmoetten elkaar bij het natuurmonument "Beheleneiche", een oude eik die naar schatting meer dan 300 jaar oud is. De boom is pas ongeveer een jaar geleden gestorven en omgevallen. De stam is blijven liggen als dood hout en biedt voedsel en een leefgebied aan talloze organismen – een oase van biodiversiteit!

Wat stond ons die dag te wachten? In de hoop onze nieuw verworven kennis in de praktijk te brengen en een IBP-enquête af te ronden, verdeelden we ons in kleine groepjes. Omdat we niet wisten waar we moesten beginnen, hielpen Pauline en Laurent ons door verschillende inventarisatiemethoden te introduceren, waaronder drie mogelijke methoden: een route in a) concentrische cirkels, b) een stervorm of c) parallelle lijnen. Elk groepje mocht één methode kiezen, en ons groepje koos voor de methode met de concentrische cirkels.

We begonnen ons onderzoek vervolgens in de Behleneiche marteloscope, genoemd naar de monumentale eik. Om tijd te besparen, leerden we de factoren zoveel mogelijk vanaf één locatie te controleren, aangezien sommige veel meer discussie of gedetailleerde observaties vereisten. Het identificeren van inheemse boomsoorten was een eenvoudige oefening: we spotten beuken, esdoorns, eiken, wilde kersenbomen en dennen... check, 5 punten! We markeerden de gebroken boom als een dode boom, maar... wacht even... een andere deelnemer merkte op dat de boom nog leefde! Nog steeds belangrijk voor het IBP-onderzoek, omdat er microhabitats in kunnen voorkomen. We konden vervolgens een aantal middelgrote stammen tellen als dood hout. We gebruikten ook een TreMs-veldgids en identificeerden een gespleten tak in een wilde kers.

Na de inventarisatie van de binnenste cirkel hebben we de rondlopende route in kaart gebracht. We besteedden bijzondere aandacht aan de factor 'verticale structuur' en identificeerden een aantal zeer grote bomen die werden gecontroleerd op aanvullende TreMs. Vervolgens rondden we ons onderzoek af: 5 punten voor inheemse boomsoorten, staand dood hout, levende bomen met microhabitats, zeer grote bomen, 2 punten voor groot liggend dood hout en verticale structuur. De factoren die geen score kregen waren bloemrijke open gebieden, boscontinuïteit, waterrijke en rotsachtige habitats, omdat deze simpelweg niet aanwezig waren.

We verzamelden ons vervolgens bij de Behleneiche om onze bevindingen te bespreken. De lokale boswachter, Otto-Jesko von Schröder, sloot zich aan en deelde enkele inzichten over het Gemeenschapsbos van Kandern en het beheer ervan. Hij benadrukte het belang van een groot aantal verschillende boomsoorten in de bospercelen, met name soorten die het best bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering. Een belangrijk detail dat we van Otto-Jesko vernamen, was dat deze gebieden vroeger voor mijnbouw werden gebruikt, wat betekent dat delen van deze bossen in het verleden zijn gekapt. Voor de IBP-score betekent dit 0 punten voor boscontinuïteit in de loop der tijd.

Terug in het klaslokaal boden de laatste middagsessies de deelnemers de gelegenheid om te reflecteren op de IBP-enquête en deze in een bredere operationele context te plaatsen, waarbij ze leerden over bijzondere gevallen (bijvoorbeeld de onbeperkte versie van de IBP). Ze gaven ook een vooruitblik op de toekomstige ontwikkeling van de IBP, inclusief digitale tools en applicaties die zijn ontworpen om veldinventarisaties en gegevensverzameling efficiënter te ondersteunen. Aan het einde van de workshop voelde de IBP niet langer aan als een simpel scoresysteem, maar eerder als een praktisch raamwerk dat ecologisch inzicht daadwerkelijk verbindt. Verschillende deelnemers hebben al aangekondigd dat ze trainingen in hun thuisland zullen organiseren. Het lijkt er dus op dat de missie om "toekomstige" trainers op te leiden in Binzen al is volbracht! In elk geval was het een gedenkwaardige workshop voor iedereen – een workshop die hopelijk zijn vruchten zal afwerpen in vele bossen in heel Europa.

Voor meer informatie en richtlijnen over het toepassen van het IBP kunt u terecht op: https://www.cnpf.fr/ibp-index-biodiversity-potential

De webinaropname is nu beschikbaar! – Van indicatoren naar actie: de brug slaan tussen wetenschap, beleid en praktijk in bosherstel en integraal bosbeheer

"Indicatoren moeten implementeerbaar, meetbaar en afgestemd zijn op andere standaarden, zodat ze uiteindelijk bosherstel en integraal bosbeheer in heel Europa kunnen ondersteunen," aldus Gesche Schifferdecker aan het einde van het webinar.

Mede georganiseerd met de Integreer netwerkOns webinar "Van indicatoren naar actie – Een brug slaan tussen wetenschap, beleid en praktijk in bosherstel en integraal bosbeheer" bracht meer dan 90 deelnemers uit onderzoek, beleid en praktijk samen om te onderzoeken hoe bosindicatoren kunnen bijdragen aan de effectieve omzetting van ambitieus herstelbeleid, met name de EU-verordening inzake natuurherstel (NRR), in concrete actie.


Nadat Gergely Zagyvai, voorzitter van het Integrate Network 2026, de sessie had geopend met een welkomstwoord, nam Stefanie Linser (Universiteit voor Natuurlijke Hulpbronnen en Levenswetenschappen, Wenen (BOKU)) gaf een keynote-presentatie over de ontwikkeling van indicatoren voor integraal bosbeheer binnen het TRANSFORMIT-project.

Hierna volgde een boeiende paneldiscussie, gemodereerd door Gesche Schifferdecker, met José I. Barredo (JRC – Europese Commissie), Bernhard Wolfslehner (Europees Bosinstituut), Teresa Baiges Zapater (Centrum De La Propietat Forestal), en Stefanie Linser (SHITSamen onderzochten ze hoe diverse bosgerelateerde indicatoren de besluitvorming op verschillende bestuursniveaus kunnen ondersteunen, de praktische uitdagingen van monitoring en rapportage, en manieren om de kloof tussen beleidsambities en praktische uitvoering te overbruggen.

Het panel was het uiteindelijk eens over één doelstelling: we moeten onze bossen ondersteunen zodat ze veerkrachtiger worden – en dat kan alleen als wetenschappers, beleidsmakers, praktijkdeskundigen en communicatie-experts samenwerken.

Hartelijk dank aan onze fantastische moderator, sprekers en panelleden, en aan iedereen die aanwezig was, vragen stelde en zijn of haar ervaringen deelde!

Sloveense en Chinese bosbouwdeskundigen versterken hun banden door middel van wetenschap, innovatie en praktijkervaring.

Bezoek van de delegatie van de Chinese Academie voor Bosbouw (CAF) in het kader van de bilaterale samenwerking (SFI–CAF) en het TRANSFORMIT-project, 17-18 april 2026

Vergaderruimte in het Sloveense Bosbouwinstituut, CAF-delegatie

Op vrijdag 17 april 2026 ontving het Sloveense Bosbouwinstituut (SFI) een delegatie van de Chinese Academie voor Bosbouw (CAF) voor een tweedaags programma dat gewijd was aan het versterken van de bilaterale samenwerking en het bevorderen van gezamenlijke activiteiten binnen het TRANSFORMIT-project.

Het bezoek begon bij het Sloveense Bosbouwinstituut met welkomstwoorden van vertegenwoordigers van SFI, CAF en de Sloveense bosbouwdienst, waarmee de basis werd gelegd voor gesprekken over toekomstige wetenschappelijke en professionele samenwerking tussen de instellingen. De deelnemers maakten kennis met de activiteiten en onderzoeksgebieden van SFI en wisselden van gedachten over mogelijkheden om de samenwerking in bosbouwkundig onderzoek en praktijk uit te breiden.

Rondleiding door de laboratoriumfaciliteiten van het Centrum bij het Sloveense Bosbouwinstituut.

Het binnenprogramma werd voortgezet met presentaties van experts over duurzaam bosbeheer, bosherstel onder veranderende milieuomstandigheden, bosmonitoring en de bio-economische aspecten van bosbouw. ​​Bijzondere aandacht werd besteed aan het TRANSFORMIT-project en aan de uitwisseling van kennis en ervaring tussen Sloveense en Chinese partners.

Een belangrijk hoogtepunt van de bijeenkomst was de presentatie van prof. Zheng Yongqi over de aanstaande internationale workshop over geïntegreerd bosbeheer en biodiversiteitsbehoud (IFM), die van 15 tot en met 17 juli 2026 in Peking zal plaatsvinden. Tijdens de presentatie werden ook de geplande veldbezoeken aangekondigd, die van 18 tot en met 20 juli 2026 zullen plaatsvinden in het Bawangling Nationaal Natuurreservaat in de provincie Hainan of op de experimentele bosbouwboerderij Liangshui in de provincie Heilongjiang.

De delegatie bracht ook een bezoek aan het onlangs opgerichte Centrum voor Boszaadbeheer, Boomkwekerijproductie en Bosbescherming van het Sloveense Bosbouwinstituut. Daar kregen de deelnemers inzicht in het onderzoek en de professionele activiteiten van het instituut met betrekking tot bosreproductiemateriaal, boomkwekerijproductie en bosgezondheid.

Het programma verplaatste zich op zaterdag 18 april 2026 naar buiten, toen SFI en de Sloveense bosbouwdienst gezamenlijk een velddag organiseerden in de regio Gorenjska.

Op het IM-bosmonitoringsperceel in Brdo pri Kranju

De eerste stop was het intensieve bosmonitoringperceel (IM, ICP Forests Niveau II) op landgoed Brdo, waar de deelnemers kennismaakten met de methoden die worden gebruikt voor het monitoren van de bosconditie in Slovenië als onderdeel van het internationale ICP Forests-programma.

Vanuit Brdo vervolgde de delegatie de reis naar Pokljuka en het Mrzli Studenec-terrein nabij de faciliteiten van de Sloveense bosbouwdienst. Daar kregen de deelnemers het bosbeheerplan voor het gebied gepresenteerd en namen ze deel aan praktische oefeningen met een marteloscoop. Het bezoek bood waardevolle inzichten in moderne benaderingen van bosbeheerplanning en besluitvorming in de praktijk.

Praktisch werk met de marteloscoop op de Mrzli Studenec-site op Pokljuka

De excursie richtte zich vervolgens op een van de meest urgente uitdagingen waar Europese bossen vandaag de dag voor staan: het herstel na natuurlijke verstoringen. De deelnemers bezochten bospercelen die beschadigd waren door de zware storm die het gebied eerder in maart had getroffen, en bespraken herstelmaatregelen en strategieën om de weerbaarheid van bossen tegen natuurlijke verstoringen en de gevolgen van klimaatverandering te vergroten.

Uitzicht op het veenmoeras

Het programma werd afgesloten met een bezoek aan het Goreljek-veenmoeras in Nationaal Park Triglav. De deelnemers verkenden de unieke kenmerken van dit hoogveen, dat wordt beschouwd als een van de meest zuidelijke hoogveenmoerassen van Europa. Presentaties belichtten de processen van veenvorming na de laatste ijstijd, het ecologische belang van veenmossen en de uitzonderlijke waarde van deze kwetsbare wetlandhabitats voor natuurbehoud.

Het Goreljek-veengebied op Pokljuka

De tweedaagse bijeenkomst onderstreepte eens te meer het belang van internationale samenwerking bij het aanpakken van gedeelde uitdagingen op het gebied van klimaatverandering, bosbescherming en het duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen. Door wetenschappelijke expertise, praktische ervaring en veldwerk te combineren, versterkte het bezoek de samenwerking tussen Sloveense en Chinese bosbouwinstellingen en legde het de basis voor toekomstige samenwerking.