Van lokale zorgen naar gezamenlijke oplossingen: samen de toekomst van de bossen van Tuchola vormgeven
Voor de mensen die naast de Poolse bossen van Tuchola wonen, is het bos een integraal onderdeel van het dagelijks leven. Het is een plek om te wandelen, te recreëren en contact te maken met de natuur – maar het biedt ook schaduw, dempt lawaai en wind en draagt bij aan de kwaliteit van de lokale omgeving. Met de geplande aanleg van een rondweg vlakbij een woonwijk zijn deze functies voor de omwonenden nog belangrijker geworden.
In maart 2026 benaderden bewoners het bosdistrict Tuchola met een duidelijk verzoek: ze wilden dat het bos direct naast hun huizen erkend zou worden als een 'sociaal bos' en beheerd zou worden op een manier die de recreatieve en beschermende functies ervan zou behouden. Ze vroegen met name om gedeeltelijke kap in plaats van volledige kaalslag.
Het verzoek kwam op een moment dat het bosdistrict Tuchola een lokaal samenwerkingsteam aan het oprichten was om de dialoog te versterken tussen degenen die betrokken zijn bij het beheer en gebruik van de omliggende bossen. Het team brengt een diverse groep belanghebbenden samen: vertegenwoordigers van de overheid en lokale autoriteiten, de staatsbossen, nationale en landschapsparken, basis- en middelbare scholen, instellingen voor hoger en bosbouwkundig onderwijs, een universiteit voor levenswetenschappen en het maatschappelijk middenveld.
Deze brede groep creëert een ruimte waar verschillende perspectieven en kennissoorten samenkomen – van professioneel bosbeheer en natuurbehoud tot onderwijs, lokaal bestuur en de dagelijkse ervaringen van mensen die naast het bos wonen.
Van dialoog naar praktische oplossingen
Tijdens de eerste bijeenkomst van het team op 11 maart 2026 waren de deelnemers het erover eens dat het informeren van het publiek over geplande werkzaamheden, het raadplegen van lokale gemeenschappen en het gezamenlijk onderzoeken van oplossingen kunnen bijdragen aan het opbouwen van vertrouwen en het tegemoetkomen aan de verschillende verwachtingen die aan bossen worden gesteld.
Het verzoek van de bewoners werd vervolgens besproken tijdens de teamvergadering op 23 maart. De deelnemers identificeerden gezamenlijk bosgebieden die van bijzonder belang waren voor de lokale bewoners en bespraken mogelijke beheersmethoden. Een van de uitkomsten was de aanbeveling om ongeveer 10 hectare bos direct grenzend aan woongebieden te herclassificeren van commerciële houtkap naar bossen met een sociale functie – zogenaamde "sociale bossen".
Het gesprek verplaatste zich vervolgens van de vergaderzaal naar het bos zelf.
Tijdens een bijeenkomst in mei ontmoetten bewoners van percelen die aan het bos grenzen vertegenwoordigers van het bosdistrict Tuchola om de geplande werkzaamheden te bespreken. De deelnemers bekeken het gebied samen en bespraken de verschillen tussen kaalkap en gedeeltelijke kap. Het bosdistrict had al besloten om kaalkap in het betreffende gebied te vervangen door gedeeltelijke kap, en legde tevens de veiligheidsvoorschriften uit, die inhielden dat volwassen bomen binnen een straal van ongeveer 15 meter van particuliere woningen nog steeds moesten worden verwijderd.
De geplande rondweg voegde een extra laag complexiteit toe. Hoewel bomen in het zuidelijke deel van het gebied gekapt zullen moeten worden vanwege de aanleg van de weg, kan het resterende bos een belangrijke beschermende rol blijven spelen voor de omwonenden. De discussie richtte zich daarom niet alleen op welke bomen gekapt zouden worden, maar ook op hoe het bos daarna sociale en beschermende functies zou kunnen blijven vervullen.
De deelnemers kwamen gezamenlijk tot overeenstemming over een aantal praktische principes voor toekomstig management. Deze omvatten:
- Het aanhouden van een veiligheidsstrook van 15 meter langs de perceelgrenzen, met de mogelijkheid om deze in specifieke gevallen te verkleinen tot 10 meter;
- het beschermen van zaailingen en ondergroei tijdens bosbouwwerkzaamheden;
- gebruikmakend van bestaande paden voor houtkap;
- het gedeeltelijk kappen van het bos op een manier die de beschermende functie ervan tegen geluidsoverlast van de geplande rondweg behoudt;
- het creëren van een ecotoonzone langs woonpercelen, waarbij bewoners worden betrokken bij het selecteren en planten van geschikte soorten;
- het vermijden van oogsten, het verwijderen van grondstoffen en bodembewerking tijdens de aangewezen rusturen; en
- Dezelfde principes toepassen op latere beheersmaatregelen, mits deze worden opgenomen in het bosbeheerplan voor het komende decennium.
Het integreren van verschillende perspectieven op het bos.
De ervaring in Tuchola laat zien hoe dialoog tussen belanghebbenden verschillende perspectieven kan vertalen in praktische oplossingen voor bosbeheer. Bewoners brengen hun dagelijkse ervaringen met het bos en het belang ervan voor hun levenskwaliteit in. Bosbeheerders dragen kennis bij over bosbouw, veiligheid en duurzaam beheer, terwijl lokale autoriteiten, beheerders van beschermde gebieden, onderwijsinstellingen en het maatschappelijk middenveld aanvullende perspectieven bieden op de bredere sociale en ecologische rol van het bos.
Het proces heft de afwegingen tussen de verschillende functies van het bos niet op. In plaats daarvan biedt het een ruimte om deze openlijk te bespreken en te onderzoeken hoe ecologische, sociale en economische doelstellingen in samenhang kunnen worden beschouwd.
Voor TRANSFORMIT is dit een belangrijk onderdeel van integraal bosbeheer in de praktijk: verschillende belanghebbenden bij het proces betrekken, diverse kennisvormen combineren en samenwerken om het bosbeheer aan te passen aan veranderende lokale behoeften en omstandigheden.
De ervaring in Tuchola benadrukt ook het belang van dialoog voorafgaand aan besluitvorming – het creëren van mogelijkheden voor belanghebbenden om niet alleen te reageren op bosbeheer, maar ook om mee te denken over oplossingen voor de toekomst.