Dit is een volledig geautomatiseerde machinevertaling. De kwaliteit en nauwkeurigheid van de machinevertaling kunnen per tekst en per taalcombinatie verschillen. De beheerders van de TRANSFORMIT-website staan niet in voor de nauwkeurigheid van de vertaling en aanvaarden geen aansprakelijkheid voor mogelijke fouten. Raadpleeg bij twijfel de originele Engelse tekst. Sommige content (zoals afbeeldingen, video's, bestanden, HTML-links en afkortingen) is mogelijk niet vertaald of onnauwkeurig vanwege de technische beperkingen van het systeem.
Wat als een bos dat er dood uitziet, eigenlijk het begin is van iets nieuws?
Op 1 oktober 2026 nodigen we journalisten uit om naar Tsjechië te reizen en te onderzoeken hoe de bossen in Europa veranderen – en om enkele van onze aannames over hoe een gezond bos eruit zou moeten zien, ter discussie te stellen. In heel Centraal-Europa worden bossen geteisterd door uitbraken van schorskevers, hevige stormen en langdurige droogte. Het resultaat kan dramatisch zijn: uitgestrekte gebieden met beschadigde of dode bomen die op het eerste gezicht lijken op landschappen van verwoesting.
Maar het verhaal is wellicht ingewikkelder.
Sommige verstoorde bossen vormen het startpunt voor nieuwe ecosystemen. En nu de klimaatverandering de bossen in heel Europa verandert, heroverwegen onderzoekers en bosbeheerders een fundamentele vraag: moeten we ingrijpen of de natuur haar gang laten gaan?
Velká Bíteš site Schade door schorskevers op de locatie Velká Bíteš
Ga het bos in. Tijdens een studiereis naar de SDA-locatie Velká Bíteš in Tsjechië zullen de deelnemers door bossen wandelen die getroffen zijn door uitbraken van schorskevers en met eigen ogen zien hoe verschillende beheersmethoden het landschap vormgeven. Sommige gebieden zijn kaalgekapt, terwijl andere aan hun lot zijn overgelaten om zich op natuurlijke wijze te herstellen. De reis brengt journalisten rechtstreeks in gesprek met onderzoekers, bosbeheerders en lokale belanghebbenden, waardoor ze de kans krijgen vragen te stellen, aannames ter discussie te stellen en potentiële verhalen te ontwikkelen.
Onderwerpen zijn onder andere: • Wat gebeurt er eigenlijk met een bos na een grote verstoring? • Zijn uitbraken van schorskevers altijd een teken van bosdegradatie? • Wat kunnen natuurlijk herstellende bossen ons vertellen over de toekomst? • Hoe beïnvloedt klimaatverandering het beheer van Europese bossen? • Hoe kunnen journalisten milieuveranderingen uitleggen als er geen eenvoudig verhaal of pasklare oplossing is?
Een kans om verslag te doen – niet zomaar een studiebezoek. Het doel is niet om één definitief antwoord te geven op de vraag hoe bossen beheerd moeten worden. De studiereis biedt juist de mogelijkheid om verschillende perspectieven te leren kennen, het bewijsmateriaal te onderzoeken en rechtstreeks te horen van mensen die in de praktijk met deze veranderingen te maken hebben. Journalisten krijgen toegang tot experts, potentiële interviewkandidaten, ervaring uit de eerste hand en ideeën voor verhalen op het snijvlak van klimaatverandering, wetenschap en maatschappij. Het evenement wordt georganiseerd door het European Forest Institute (EFI) in samenwerking met de Tsjechische Universiteit voor Levenswetenschappen Praag (CZU) en lokale partners als onderdeel van het door EFI gecoördineerde TRANSFORMIT-project. Reiskostenvergoeding is beschikbaar ter ondersteuning van deelname, ook voor freelance journalisten. We hebben alleen een korte e-mail nodig waarin je uitlegt waarom je geïnteresseerd bent. Neem contact op met gesche.schifferdecker[AT]efi.int voor meer informatie.
Heeft u vragen over bosherstel en de rol ervan bij het aanpassen van bossen aan klimaatverandering? Wilt u meer weten over integraal bosbeheer?
De onlangs gelanceerde Boskennispoort is een dynamische kennisbank die continu wordt bijgewerkt met nieuwe inzichten, tools en praktische richtlijnen voor bosherstel, klimaatadaptatie, biodiversiteitsbehoud en integraal bosbeheer. Gebruikers kunnen honderden bronnen doorbladeren via een uitgebreide taxonomie, geordend op onderwerp, herstel, beheerdoel, geografische regio en meer.
De Forest Knowledge Gateway is zorgvuldig ontworpen voor vier belangrijke groepen belanghebbenden in de bosbouw: landeigenaren en -professionals, planners en uitvoerders, beleidsmakers en financiers en investeerders. Onze op belanghebbenden gerichte 'Knowledge Pathways', ontwikkeld door diverse experts, begeleiden gebruikers door een synthese van de meest relevante kennis, bronnen en tools om specifieke behoeften te ondersteunen.
Een van onze nieuwste toevoegingen is The Restoration Marketplace. Dit platform, gekoppeld aan de Gateway, helpt natuurvriendelijke projecten te matchen met potentiële financiers. Landeigenaren kunnen de Marketplace gebruiken om hun projectvoorstellen onder de aandacht te brengen van financiers, en investeerders kunnen er innovatieve natuurprojecten ontdekken.
Tot slot, als je hulp nodig hebt bij het vinden van iets, kun je onze Frog Bot gebruiken: een AI-gestuurde assistent die je naar relevante informatie, tools en bronnen leidt. De bot beantwoordt vragen, biedt snelle links en ondersteunt meerdere talen, waardoor je gemakkelijker door de Gateway kunt navigeren en kunt vinden wat je zoekt.
De Forest Knowledge Gateway wordt geleid door het European Forest Institute. De Gateway is ontwikkeld in nauwe samenwerking met een breed scala aan onderzoeks- en praktijkorganisaties, mede ontworpen met belangrijke stakeholders en ondersteund door beleidsactoren. De Gateway, oorspronkelijk ontwikkeld als onderdeel van het EU Horizon 2020-project SUPERB, zal verder worden onderhouden en ontwikkeld door TRANSFORMIT.
Het was de ochtend van 22 september 2025 toen het TRANSFORMIT-team zich verzamelde in het hotel, de vroege kou van zich afschuddend voordat ze in de bus naar het bos stapten. Binnen hing een zachte mix van Engels, Tsjechisch, Fins en Chinees in de lucht – stemmen van over de continenten, verenigd door een gedeelde nieuwsgierigheid naar het bos. Begroet door het Tsjechische managementteam en onze gastheren, Petr en Miro, werden we al snel ondergedompeld in het verhaal van Samechov – een plek waar ecologische bosbouw niet alleen wordt besproken, maar ook beleefd. Geïnspireerd door ideeën ontwikkeld door Jerry F. Franklin en collega's in de Verenigde Staten, volgt de aanpak hier het ritme van de natuur zelf, waarbij natuurlijke verstoringen als model worden gebruikt en het bos zowel als klaslokaal als leraar wordt behandeld. Tegen de tijd dat we onder het bladerdak stapten, was het concept van geïntegreerd bosbeheer van woorden in iets tastbaars veranderd.
Hoewel het gebied van nature gedomineerd wordt door beuken, weerspiegelt slechts ongeveer 29% van het bos dat vandaag de dag – de rest is nog steeds gevormd door de eeuwenoude sparrenmonoculturen die kenmerkend zijn voor de regio. Tegen die achtergrond leken de beukenbestanden op parels in een sparrenstorm.
Petr en Miro legden uit dat ecologische bosbouw in Samechov gericht is op het herstellen van de natuurlijke diversiteit – waarbij biodiversiteit niet als doel wordt gebruikt, maar als drijfveer voor andere ecosysteemfuncties. Natuurlijke regeneratie speelt een sleutelrol bij het bevorderen van deze diversiteit, naast een mix van beheerbenaderingen in plaats van te vertrouwen op slechts één aanpak. Dit creëert structurele diversiteit en veerkracht, ondersteund door kernprincipes zoals het vermijden van kaalslag, het behoud van veteraan- en habitatbomen, en het beheren van dood hout volgens de "1:10-regel" voor biomassabehoud.
Naarmate we dieper het bos in liepen, werden de discussies levendiger. Deelnemers vergeleken ecologische en economische criteria, bespraken de uitdagingen van de financiering van gemengde bossen en praatten over risicomanagement in een veranderend klimaat.
“Natuurlijke variabiliteit is de beste sleutel tot veerkracht”, herinnerde een van de gastheren ons eraan – een zin die de hele dag bleef hangen.
Latere stops onthulden de praktische kant van deze filosofie. We bezochten bestanden waar oude sparren- en dennenbossen waren gekapt, waardoor er ruimte ontstond voor lichtgevoelige soorten zoals esdoorns en beuken. In andere gebieden lieten kleine, onbeheerde stukken land zien dat de beste beheersbeslissing soms is om de natuur gewoon haar gang te laten gaan, waardoor er leefgebieden ontstaan voor schimmels, korstmossen, kevers, vleermuizen en bedreigde diersoorten.
De middag bracht ons naar jongere bestanden, waar boswachters experimenteren met Variable Density Thinning – een techniek die natuurlijke verstoringen nabootst door verschillende licht- en ruimtecondities te creëren. Hoewel soms controversieel, doorbreekt deze aanpak de monotonie van bestanden van gelijke leeftijd en versterkt het de veerkracht op lange termijn.
De dag eindigde in een nabijgelegen natuurreservaat – een indrukwekkend oerbos van beuken waar het beheer stopt en de natuur het overneemt. Omringd door eeuwenoude bomen, dood hout en een rijke biodiversiteit konden de deelnemers de principes van ecologische bosbouw in hun puurste vorm aanschouwen. "We staan binnen het sjabloon dat ons beheer stuurt", merkte iemand zachtjes op terwijl de groep onder de hoge beuken stond.
Een nieuwe mijlpaal
Vier vertegenwoordigers van Satellite Demonstration Areas (SDA) uit Noorwegen, Italië en Duitsland namen deel aan de bijeenkomst, waarmee het Living Lab-netwerk verder werd uitgebreid. In totaal hebben 31 SDA's zich ertoe verbonden om hun ervaringen en locaties aan het project bij te dragen – een cruciale stap om nog meer perspectieven en praktijkvoorbeelden in onze samenwerking te brengen.
De tweede dag was gewijd aan diepgaande discussies in parallelle werkgroepen:
Eén groep onderzocht beleidskaders, waarbij wordt vergeleken hoe Europa en China IFM definiëren en toepassen, en indicatoren worden geïdentificeerd die in verschillende contexten kunnen worden gedeeld.
Een andere gericht op beslissingsondersteunende hulpmiddelen – wat er nodig is om onderzoekers, praktijkmensen en besluitvormers van hulpmiddelen te voorzien, en het potentieel van een gezamenlijk platform
Een derde groep werkte aan internationale samenwerking, brainstormen over ideeën voor gezamenlijke publicaties, trainingen, studiereizen en uitwisselingen tussen Living Labs.
De communicatiegroep keken naar praktische manieren om beter met elkaar in contact te blijven via gezamenlijke webinars, nieuwsbrieven en nauwere verbindingen tussen projectwebsites.
Verdieping van de dialoog
Op de derde dag kregen de discussies een praktische en toekomstgerichte insteek. De deelnemers werden in groepen verdeeld om de belangrijkste uitdagingen van het project te bespreken: hoe brengen we IFM tot leven, hoe versterken we de interne communicatie en hoe betrekken we meer mensen buiten het kernnetwerk van het project?
Eén groep pakte een van de grootste vragen aan: Hoe kan IFM worden geïmplementeerd onder reële economische en institutionele omstandigheden? Het gesprek draaide om de marktrealiteit (waar houtprijzen nog steeds de boventoon voeren) en de beperkte budgetten van openbare bossen. De deelnemers waren het erover eens dat ecosysteemdiensten zoals koolstofopslag of biodiversiteit meer moeten worden dan alleen idealen; ze moeten ook economisch zinvol zijn. Ze benadrukten dat IFM niet alleen draait om evenwicht, maar ook om veerkracht: door de output en benaderingen te diversifiëren, kunnen bossen beter bestand zijn tegen zowel ecologische als financiële onzekerheid. Om vooruitgang te boeken, zagen ze behoefte aan sterkere adviesdiensten, ondersteunende juridische kaders en een duidelijkere communicatie over de voordelen van IFM.
Een andere groep richtte zich op interne communicatie en projectbetrokkenheid – een uitdaging wanneer partners over verschillende continenten verspreid zijn. Taalbarrières, verschillende verwachtingen en zelfs praktische problemen zoals visumvereisten voor Chinese collega's staan vaak in de weg. De groep stelde voor om een gezamenlijke evenementenroutekaart te maken, onderscheid te maken tussen online bijeenkomsten voor onderzoek en fysieke bijeenkomsten voor professionals, en contactlijsten bij te werken om rollen en verantwoordelijkheden zichtbaarder te maken. De boodschap was duidelijk: communicatie werkt het beste wanneer deze gecoördineerd, open en gemakkelijk te navigeren is.
De derde groep keek naar buiten en stelde de volgende vraag: wiens stemmen missen we nog? Ze wezen scholen, ngo's, media en beleidsmakers aan als belangrijke groepen die konden bijdragen aan het verspreiden van begrip voor IFM en de voordelen ervan. De ideeën varieerden van het uitnodigen van journalisten voor Living Labs tot het produceren van eenvoudig en vertaald materiaal en het rechtstreeks betrekken van beleidsmakers bij het bos. De groep was het erover eens dat betrokkenheid proactief moet zijn. In plaats van te wachten tot stakeholders naar ons toe komen, moeten we ze uitnodigen. Ervaring uit de eerste hand is immers wat nieuwsgierigheid omzet in betrokkenheid.
Een levend voorbeeld van natuurgestuurde bosbouw
De bijeenkomst werd afgesloten met een bezoek aan het satellietdemonstratiegebied Velká Bíteš, een landschap dat zijn eigen verhaal van transformatie vertelt. De bossen hier zijn eigendom van zeven gemeenten en worden beheerd door de bosbouwcoöperatie van de Unie van Gemeenten.
De bosbeheerstijl die tijdens de excursie wordt gepresenteerd, is een 'freestyle' of ecologische bosbouwbenadering die natuurlijke processen benadrukt en ecologische principes en de natuur respecteert. IFM implementeren betekent hier samenwerken met de natuur – gericht op herstel, regeneratie en beheer van dood hout – een aanpak die nog vrij ongebruikelijk is voor dit gebied.
De verstoringen die de SDA troffen, brachten de lokale bevolking ook economisch in gevaar, dus waren maatregelen nodig. De droogte en de uitbraak van schorskevers vernietigden bijna alle monoculturen met sparren. Maar het creëerde ook kansen voor een nieuwe stijl van bosbeheer, in overeenstemming met de aanbevelingen van Tsjechische boswetenschappers. In plaats van opnieuw sparrenmonoculturen aan te planten, besloten boswachters de natuur haar gang te laten gaan. Nu is er berkensuccessie naast andere pionierboomsoorten zoals esdoorn, eik en lijsterbes, vol rode bessen. In plaats van alle aangetaste bomen te kappen, besloten boswachters om er een aantal te laten staan om de biodiversiteit te bevorderen, de bodem te beschermen en, belangrijker nog, om de overlevende bomen te beschermen en kaalkap en kosten te voorkomen. Het bos is nu vol leven. Tussen de loofbomen bevinden zich veel vogelsoorten – waaronder enkele die met uitsterven worden bedreigd – samen met wilde dieren en paddenstoelen. De overgebleven sparrenbestanden markeren nog steeds de gebieden waar ze ooit werden geplant.
Zoals boswachter Jirka Nohel, die het bezoek leidde, uitlegde, biedt deze aanpak nu een model voor veerkracht waar anderen van kunnen leren. De voorzitter van Pro Silva gaf positieve feedback op de beheeraanpak en voorspelde dat deze ooit in de leerboeken terecht zou kunnen komen.
Deze projectbijeenkomst maakte duidelijk dat Europa en China weliswaar verschillende historische en politieke contexten hebben, maar dat ze voor vergelijkbare uitdagingen staan – van klimaatverandering tot economische kaders en de balans tussen bosbescherming en bosgebruik. De excursie, de nieuwe partnerschappen van de Zevende-dags Adventisten en de levendige discussies toonden de grote waarde van internationale samenwerking aan.
Met 31 satellietdemonstratiegebieden aan boord, een groeiend netwerk en frisse ideeën zijn we goed voorbereid om de volgende stappen te zetten: gezamenlijk Geïntegreerd Bosbeheer verder ontwikkelen en implementeren in de praktijk.
Tekst: Martina Kičić, Petr Kjučukov, Katharina Freund, Silvester Boonen, Daria Kononenko
Pictures: Petr Kjučukov, Shanqing Gao, Daria Kononenko
Een uitgebreide nieuwe studie Integratie van natuur en mens in het Europese bosbeheer: wat is de stand van zaken op het gebied van natuurbehoud en welke rol speelt participatie? Een onderzoek dat twaalf Europese landen beslaat, laat een significante verschuiving in bosbeheer zien: maatschappelijke eisen geven steeds meer de voorkeur aan natuurbehoud en participatieve beleidsvorming. Het onderzoek werd uitgevoerd door TRANSFORMIT-onderzoekers Agata Konczal en Georg Winkel (beiden Universiteit Wageningen) samen met wetenschappers uit heel Europa. Het onderzoek combineerde natuurwetenschappelijke en sociaalwetenschappelijke perspectieven en onderzocht hoe de integratie van natuurbehoud in bosbeheer de dominante aanpak in Europa wordt.
Uit het onderzoek bleek dat Europese landen meer bosgebieden aan natuurbehoud toewijzen en tegelijkertijd zorgvuldig omgaan met de hoeveelheid hout die wordt gekapt in verhouding tot de groei van het bos. Dit wijst op een doordachte aanpak om het gebruik van bosbronnen in evenwicht te brengen met de bescherming van de natuur. Bovendien besteden bosbeleidsmaatregelen veel meer aandacht aan natuurbehoud dan voorheen.
De relatie tussen publieke participatie in beleidsontwikkeling en de integratie van beschermingsmaatregelen is echter complex. Hoewel participatieve besluitvorming toeneemt, verschilt de directe impact ervan op de resultaten van bescherming per regio.
De auteurs pleiten voor verder onderzoek om deze dynamiek beter te begrijpen en de voortdurende evolutie van bosbeheerpraktijken te ondersteunen. Deze studie biedt waardevolle inzichten voor beleidsmakers, bosbeheerders en gemeenschappen die ecologische, economische en sociale doelen in de Europese bossen willen harmoniseren.
Volledige referentie: Konczal, AA; De Koning, JHC; Larsen, JB; Felton, A.; Laurens, A.; Ammer, CH.; Angelstam, P.; De Arano, I. Martinez; Bjärstig, T.; Blondet, M.; Calviño-Cancela, M.; De Vreese, R.; Dolriis, C.; Jaroszewicz, B.; Johansson, J.; Lexer, MJ; Nichiforel, L.; Niedziakowski, K.; Paillet, Y.; Rozylowicz, L.; Sotirov, M.; Stokes, V.; Thorsen, B. Jellesmark; Vandekerkhove, K.; Wallin, ik; Weiss, G.; Schulz, T.; Wohlgemuth, T.; Zlatanov, T.; Winkel, G. (2025): Integratie van natuur en mens in het Europese bosbeheer: wat is de stand van zaken op het gebied van natuurbehoud en de rol van participatie? Internationale Bosbouw Review. https://doi.org/10.1505/146554825840319564
Het Langauer bos, gelegen op 1,050 meter boven zeeniveau in het zuiden van Neder-Oostenrijk, is ontstaan door eeuwen van divers menselijk gebruik en bosbeheer. Een van de meest recente beheersmethoden was de natuurgetrouwe aanpak. Hoe werd deze aanpak toegepast in een bergachtig gebied dat bekendstaat om zijn uitdagende omstandigheden, waar continue bosbouw bijzonder lastig kan zijn en waar de bodem is gedegradeerd door eeuwenlang eerder landgebruik? Hoe zag 20 jaar natuurgetrouw bosbeheer eruit in het Langauer bos?
Natuurvriendelijk bosbeheer, Oostenrijk
Casestudy van Hoe bosbouw en biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen
De 2024-editie van Open Living Lab Dagen (OLLD24), het belangrijkste jaarlijkse evenement georganiseerd door de Europees Netwerk van Levende Labs (ENoLL)bracht een divers publiek samen, afkomstig uit living labs, de overheid, grote bedrijven, het midden- en kleinbedrijf, de academische wereld en vele innovators wereldwijd. Het evenement biedt een uniek platform om te netwerken, best practices uit te wisselen, samen te werken aan baanbrekende projecten en te reflecteren op de nieuwste trends en hoe we de toekomst vorm kunnen geven.
Dit jaar werd de OLLD24 gehouden in Timisoara, Roemenië, van 24 tot en met 27 september 2024, in samenwerking met de Westelijke Universiteit van TimisoaraGedurende de conferentie namen de deelnemers deel aan diverse interactieve en onderzoekssessies, workshops en locatiebezoeken. Ze onderzochten hoe Living Labs grote maatschappelijke uitdagingen aanpakken en een cruciale rol spelen bij het vormgeven van beleidsvorming en governance binnen innovatie-ecosystemen.
Onze Dijana Vuletić, een van de vier panelleden, presenteerde het TRANSFORMIT-project en ons Living Labs-netwerk tijdens een van de paneldiscussies van de conferentie, getiteld "One Year into the Mission Soil: achievements, Lessons Learned, and Future Opportunities for the Living Lab Community". Dijana introduceerde onze belangrijkste projectdoelen, met een focus op het belang van het Living Labs-netwerk binnen de reikwijdte van ons project. Ze sprak ook de wens uit om het netwerk na afloop van het project actief te houden, waarbij ze de nadruk legde op mogelijke synergieën tussen de TRANSFORMIT Living Labs en de op bossen gerichte Soil Health Living Labs van Mission Soil. Door de krachten te bundelen, is er een kans om de effectiviteit en groei van beide netwerken te vergroten.
Check hier de publicatie ontwikkeld door SOILL en NATI00NS een samenvatting van de belangrijkste inzichten uit deze sessie!