Dit is een volledig geautomatiseerde machinevertaling. De kwaliteit en nauwkeurigheid van de machinevertaling kunnen per tekst en per taalcombinatie verschillen. De beheerders van de TRANSFORMIT-website staan niet in voor de nauwkeurigheid van de vertaling en aanvaarden geen aansprakelijkheid voor mogelijke fouten. Raadpleeg bij twijfel de originele Engelse tekst. Sommige content (zoals afbeeldingen, video's, bestanden, HTML-links en afkortingen) is mogelijk niet vertaald of onnauwkeurig vanwege de technische beperkingen van het systeem.
Bossen in heel Europa kampen met droogte, branden en ziekten, terwijl we er meer van vragen dan ooit: hout, schoon water, koolstofopslag, leefruimte voor wilde dieren en recreatiegebieden. Bossen beheren om aan al deze eisen te voldoen is geen eenvoudige opgave. Maar in heel Europa testen bosbeheerders, landeigenaren en onderzoekers praktische oplossingen.
Vandaag lanceren we de Forest Challenge, een gezamenlijk initiatief van het TRANSFORMIT-project en EFI-beleidsondersteuningWe nodigen je uit om onze korte quiz te doen en zo meer te weten te komen over vijf echte bossen, de uitdagingen waar ze voor staan en enkele praktische oplossingen die hun beheerders hebben gevonden.
Er bestaan goede ideeën over hoe bossen voor meerdere doeleinden tegelijk beheerd kunnen worden. We willen deze ideeën zichtbaar maken, zodat een breder publiek de uitdagingen begrijpt waar bosbeheerders voor staan, waarom ze hun bossen op een bepaalde manier beheren en welke afwegingen daarbij komen kijken. Van de bijna 30 satellietdemonstratiegebieden (SDA's) van TRANSFORMIT in Europa hebben we er vijf geselecteerd. Elk gebied heeft zijn eigen obstakels, doelen en inspirerende trajecten naar integraal bosbeheer (IFM) die ze onderzoeken.
Door deel te nemen, ga je verder dan de leerstof en verken je de dringende vraagstukken van vijf zeer verschillende bossen in Europa en hoe deze worden beheerd. Je ontdekt ook welke oplossingen bosbeheerders voorstellen om de uitdagingen aan te pakken en welke afwegingen daarbij komen kijken. We moedigen je aan om je eigen ideeën te toetsen door ze te vergelijken met de praktijk!
De uiteindelijke winnaar krijgt een plek op onze roadtrip van 26 tot en met 30 april 2027. Je bezoekt maximaal zeven bosgebieden in Duitsland en Zwitserland, ziet de uitdagingen en het beheer in de praktijk en ontmoet de mensen die deze bossen beheren. Accommodatie, maaltijden en lokaal vervoer zijn volledig inbegrepen. Reiskosten van en naar de roadtrip worden ook medegefinancierd of volledig vergoed. Er kan maar één persoon de reis winnen, maar een aantal deelnemers ontvangt een kleine verrassing van ons!
De uitdaging staat open voor iedereen met interesse in bossen. Een achtergrond in bosbouw is niet vereist. Om kans te maken op de titel van winnaar, moet je 18 jaar of ouder zijn en in staat zijn om tijdens de roadtrip (26-30 april 2027) naar Duitsland en Zwitserland te reizen. Voldoe je niet aan deze criteria, dan kun je alsnog meedoen aan de quiz en maak je misschien alsnog kans op een kleine verrassing. Beantwoord alle vragen vóór 1 december 2026. We nemen uiterlijk 10 december 2026 per e-mail contact op met de winnaar.
Op 1 oktober 2026 reisden journalisten, als onderdeel van de 2e TRANSFORMIT Media Studiereis, naar Tsjechië om de praktijken van bosbeheer na verstoringen te onderzoeken in onze satellietdemonstratiegebieden (SDA) Velká Bíteš.. Met genoegen delen we mee dat de reis al tot vier berichten in de Tsjechische media heeft geleid:
Deze workshop werd georganiseerd door de Europees Bosinstituut en Tsjechische Universiteit voor Levenswetenschappen Praag In samenwerking met de lokale partner van Velká Bíteš SDA, namen drie internationale en vijf lokale journalisten, waaronder een team van de Tsjechische nationale televisie, deel aan deze reis. Samen wandelden ze door bossen die getroffen waren door een uitbraak van schorskevers en spraken ze rechtstreeks met onderzoekers en bosbeheerders. Jiří Nohel, beheerder van de gemeenschapsbossen in Velká Bíteš, begeleidde de groep gedurende de dag, terwijl Miroslav Svoboda en Jan Hofmeister van de CZU wetenschappelijke input leverden. Ook de burgemeester van Velká Bíteš, ingenieur Markéta Lavická, was aanwezig bij de excursie.
Binnenkort volgen meer inzichten van de studiereis, en we zullen verdere verhalen delen zodra die beschikbaar komen!
Kernindicatoren voor integraal bosbeheer (IFM), ontwikkeld binnen het TRANSFORMIT-project.
Er is een nieuw artikel over TRANSFORMIT gepubliceerd in Bosbouw & EnergieDit artikel, geschreven door Stefanie Linser (senior onderzoeker aan de BOKU Universiteit Wenen) en Gesche Schifferdecker (communicatiemanager bij het European Forest Institute), onderzoekt hoe integraal bosbeheer bossen kan helpen om aan meerdere, vaak tegenstrijdige eisen te voldoen.
Het artikel belicht ook een van de belangrijkste resultaten van TRANSFORMIT: een set van 17 schaalbare indicatoren, ontwikkeld via een participatief proces van onderaf, om de principes van integraal, multifunctioneel bosbeheer in de praktijk te brengen. Deze indicatoren bieden bosbeheerders een praktische manier om de boscondities te monitoren, de effectiviteit van het beheer te beoordelen en de principes van integraal bosbeheer op verschillende schalen toe te passen. U kunt ze bekijken. hier voor de factsheets van de 17 indicatoren.
📖 Lees het volledige artikel in Bosbouw & Energie hier!
De bossen in Europa staan op een kruispunt. Klimaatverandering verandert de verstoringspatronen, de biodiversiteit neemt af en de samenleving stelt hogere eisen aan bossen dan ooit tevoren: hout, koolstofopslag, schoon water, recreatie en leefgebied voor wilde dieren, allemaal tegelijk. Tegen deze achtergrond moeten bosbeheerders zich een weg banen door een complex geheel van concepten, kaders en afkortingen, die elk een ander antwoord bieden op dezelfde fundamentele vraag: Wat betekent het in de praktijk om een bos goed te beheren – dat wil zeggen, om de diensten te leveren die de samenleving nodig heeft en tegelijkertijd de veerkracht van de bossen te versterken en ze voor te bereiden op de toekomst?
Sparrenbos aangetast door schorskevers. Boheems Paradijs, Tsjechië.
Wat is er ontbroken?
De concepten voor bosbeheer zijn de afgelopen decennia sterk toegenomen. Sommige van deze termen zijn u wellicht bekend: Natuurvriendelijk bosbeheer, Bosbouw met continue bedekking, Klimaatvriendelijk bosbeheer, Bosbouw met behoud van bestaande bomen… Maar zoals in het artikel wordt opgemerkt, zijn veel van deze benaderingen “grotendeels beperkt gebleven tot het niveau van individuele bospercelen, zelfs voor ecosysteemdiensten die inherent afhankelijk zijn van processen op landschapsniveau”. Biodiversiteitsaspecten, zoals dood hout, habitatbomen en zeldzame soorten, werden vaak over het hoofd gezien. Landschapsconnectiviteit kwam zelden aan bod.
De druk is vandaag de dag groter en de verwachtingen hoger. Het EU-beleid inzake klimaat, biodiversiteit en de bio-economie trekt bossen in meerdere richtingen tegelijk. Intensief beheer kan het aanpassingsvermogen verminderen door de structuur van de bossen te vereenvoudigen en de omlooptijden te verkorten. Tegelijkertijd toont onderzoek consequent aan dat structureel diverse, soortenrijke bossen veel beter bestand zijn tegen de frequentere en ernstigere natuurlijke verstoringen die door klimaatverandering worden veroorzaakt.
Wat ontbreekt, zijn niet zozeer meer concepten, maar meer operationele duidelijkheid. Veel bestaande raamwerken "verwoorden duidelijke ambities en leidende principes, maar missen volledig uitgewerkte, gestandaardiseerde operationele richtlijnen". Zonder die duidelijkheid lopen bosbeheerbenaderingen het risico theoretisch te blijven, maar slechts een beperkte impact op de praktijk te hebben.
Wat is Integratief Bosbeheer (IFM)?
IFM is geen nieuw idee. Het werd voor het eerst bedacht door Daniel Kraus en Frank Krumm in 2013 en sindsdien verder ontwikkeld. Het wordt al lange tijd gezien als een holistische benadering die gericht is op het integreren van natuurbehoud en aanpassing aan mondiale veranderingen in duurzaam bosbeheer. Binnen TRANSFORMIT hebben we het verfijnd en geoperationaliseerd tot een werkbare definitie:
"Integratief bosbeheer streeft ernaar biodiversiteitsbehoud en aanpassing aan mondiale veranderingen te integreren in bosbeheer, met als doel een duurzame levering van meerdere ecosysteemdiensten. Het is gebaseerd op natuurlijke en diverse bosstructuren, -samenstellingen en -dynamieken om de werking en veerkracht van ecosystemen te ondersteunen. De beheerpraktijken houden consequent rekening met de schaal van de boom, het bosbestand en het landschap en maken gebruik van verschillende bosbouwintensiteiten, waaronder opzettelijk onbeheerde bospercelen."
Kortom, IFM is geen voorschrift voor hoe een bos eruit moet zien. Het is een raamwerk dat kan worden aangepast aan lokale ecologische omstandigheden, beheertradities en bestuurlijke contexten, waarbij biodiversiteit en veerkracht centraal blijven staan.
In de praktijk is deze definitie opgebouwd rond 8 leidende principes:
Principe
Wat het in de praktijk betekent
1
Behoud van habitatbomen, bijzondere habitats en dood hout.
Het actief identificeren, in kaart brengen en behouden van oude bomen, dood hout en waardevolle habitats, niet alleen volgens de wettelijke voorschriften, maar ook daarbuiten.
2
Het bevorderen van inheemse boomsoorten die aangepast zijn aan de locatie.
Het geven van prioriteit aan inheemse soorten die geschikt zijn voor de lokale omstandigheden, terwijl klimaataangepaste niet-inheemse soorten in een minderheidsaandeel worden toegestaan.
3
Bevordering van natuurlijke boomregeneratie
Het bevorderen van natuurlijke regeneratie waar mogelijk, het monitoren van de vraatdruk door herbivoren en het beschermen van pioniersoorten in het landschap.
4
Gedeeltelijke oogst en structurele heterogeniteit
Het prefereren van selectieve houtkap boven kaalkap om complexe, ongelijkjarige bosstructuren te behouden.
5
Het bevorderen van variatie in boomsoorten en genetische diversiteit
Actief beheer gericht op diverse soortenmengsels, met als doel minimaal drie boomsoorten per perceel en diverse herkomsten.
6
Het vermijden van intensieve beheeroperaties
Het beperken van het gebruik van landbouwchemicaliën, het beperken van machineverkeer tot vaste extractienetwerken, het behouden van dood hout na bergingskap en het beschermen van waterlopen.
7
Het ondersteunen van landschapsheterogeniteit en -functionaliteit
Het expliciet plannen van habitatverbindingen, de bescherming van zeldzame habitats en de verbindingen tussen beboste en niet-beboste gebieden op landschapsniveau.
8
Het beheersen van factoren die de werking van ecosystemen belemmeren.
Actief bestrijden van invasieve soorten en integreren van natuurlijke verstoringsprocessen, zoals branden, stormen en plagen, in de beheersplanning om de veerkracht te vergroten.
Hoe verhouden de bestaande concepten zich daartoe?
Met dit kader als uitgangspunt, voert het artikel een gestructureerde vergelijking uit van acht veelgebruikte Europese bosbeheerconcepten: Continuous Cover Forestry (CCF), Close-to-Nature Forest Management (CNFM), ProSilva, het Stepping Stone Concept (SSC), Retention Forestry (RF), TRIAD, Climate-Smart Forestry (CSF) en Closer-to-Nature Forest Management (CerNFM).
Figuur 1: Overzicht van onderzochte IFM-gerelateerde concepten. Elke cel toont de afkorting van het concept en een korte beschrijving. (Vitali et al., 2026)
Zoals de onderstaande grafiek laat zien, vertonen alle acht concepten een zekere mate van overeenstemming met de IFM-principes. Op het niveau van de algemene principes dekken de meeste concepten minstens de helft. Maar wanneer ze worden beoordeeld aan de hand van de meer specifieke operationele kenmerken – het hoe, niet alleen het wat – verandert het beeld aanzienlijk: de bestaande concepten dekken minder dan 40% van de gewenste IFM-kenmerken.
Figuur 2: Spinnenwebdiagrammen die laten zien hoe elk managementconcept aansluit bij de principes van IFM. (Vitali et al., 2026)
Het is belangrijk op te merken dat dit geen ranglijst is. Elk concept heeft sterke punten die de eigen oorsprong en context weerspiegelen. Het meest waardevolle inzicht is dat deze concepten complementair zijn. IFM, als gemeenschappelijk raamwerk, maakt die complementariteit zichtbaar en toepasbaar. Zoals het artikel stelt, helpt het onderzoek, door IFM als benchmark te gebruiken, "de kloof te dichten tussen managementdoelen op hoog niveau en de praktische implementatie ervan" door middel van "een transparante dialoog tussen wetenschap, praktijk en beleid".
Om te laten zien hoe de implementatie van IFM er in de loop der tijd uit kan zien, bevat het artikel een illustratief transitiepad voor verstoringsgevoelige monoculturen van Noorse sparren die te lijden hebben onder droogte en schorskevers. Het benadrukt dat sommige voordelen (bijvoorbeeld het gebruik van bestaand dood hout als habitat) onmiddellijk kunnen worden behaald, terwijl andere (bijvoorbeeld het ontwikkelen van habitatbomen of het bereiken van structureel diverse gemengde bestanden) tientallen jaren in beslag nemen en gefaseerde planning vereisen over korte, middellange en lange termijn (Figuur 3).
Figuur 3: Van sparrenmonocultuur naar veerkrachtig bos: de tijdlijn laat zien hoe Integratief Bosbeheer (IFM) zich over decennia ontvouwt door middel van acties op korte, middellange en lange termijn die de biodiversiteit, klimaatbestendigheid en ecosysteemdiensten versterken..
Een gemeenschappelijk kader voor een gezamenlijke uitdaging
Integratief bosbeheer zal de beukenbossen in Centraal-Europa en de boreale dennenbossen in Scandinavië niet op dezelfde manier beheren. Regionale omstandigheden, tradities, eigendomsstructuren en bestuurskaders bepalen allemaal wat mogelijk is. Deze contextgevoeligheid is precies het belangrijkste kenmerk van het raamwerk. Integraal bosbeheer is, zoals het artikel het beschrijft, "een verbindend maar niet-voorschrijvend concept dat in staat is om diverse doelstellingen voor bosbeheer te integreren".
Het biedt bovenal een gemeenschappelijke taal: een gestructureerde manier om betere gesprekken te voeren over bosbeheer tussen wetenschappers, beleidsmakers en professionals, en om eerlijk vast te stellen waar bestaande benaderingen sterk zijn en waar nog lacunes bestaan.
De bossen van Europa staan onder druk en die druk wacht niet langer. Maar met een helderder beeld van het doel van ons bosbeheer en betere instrumenten om dat beeld in daden om te zetten, kunnen we ze aanzienlijk beter beheren.
Lees verder: Valentina Vitali (hoofdauteur), Frank Krumm, Andreea Spinu, Florian Schnabel, Jürgen Bauhus, Agata Konczal, Lorenz Schimetka, Sebastian Schwegmann, Georg Winkel en Andreas Rigling. (2026). Beheer van Europese bossen voor biodiversiteitsbehoud en aanpassing aan mondiale veranderingen: een beoordeling van huidige beheerconcepten. Forest Ecology and Management, 611, 123698. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2026.123698
Casestudy van Hoe bosbouw en biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen
Wat maakt ecoparken bijzonder?
Zweeds ecoparken zijn uniek vanwege hun grote, aaneengesloten landschappen waar ecologische waarden prioriteit krijgen en vaak meer dan 50% van het gebied beslaan dat bestemd is voor natuurbehoud. Ze omvatten ook oudere bossen dan de meeste boslandschappen van Sveaskog: 52% van de bossen in ecoparken zijn meer dan een eeuw oud, terwijl slechts 15% van de bossen buiten ecoparken zo'n leeftijd bereiken.
Ecoparken hebben als doel om mensen en bossen weer met elkaar te verbinden en meer mogelijkheden te bieden om de natuur op een meeslepende manier te ervaren.
Auteurs voor deze casestudy zijn Peter Bergman en Lena Gustafsson.
Casestudy van Hoe bosbouw en biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen
Ecologische en maatschappelijke aspecten
Het bos van Auberive vervult ook een belangrijke ecologische rol:
1235 ha zijn beschermd vanwege hun ecologische waarde
410 ha maakt deel uit van het Natura 2000-netwerk
130 ha zijn speciale reservaten
Het op natuurbehoud gerichte beheer van deze habitats omvat het onderhoud van deze open gebieden (graslanden en moerassen) en biodiversiteitsvriendelijke bosmaatregelen. Deze maatregelen zijn geïntegreerd in het beheer van ongelijke leeftijden en omvatten het behoud van een meerlagige bosbedekking, de mix van boomsoorten en het behoud van habitatbomen, in overeenstemming met de productiedoelstellingen.
Het bos is toegankelijk voor publiek via diverse wandel-, mountainbike- en ruiterpaden. De bezoekersfrequentie blijft echter relatief laag, aangezien de bevolkingsdichtheid in het gebied zeer laag is. Maatschappelijke aspecten zijn nog steeds belangrijk en worden altijd in overweging genomen, aangezien dit oorspronkelijk de reden was voor de verandering in bosbeheer.
Auteurs voor deze casestudy zijn Boutteaux Jean-Jacques, Benoit Meheux en Yoan Paillet.
“We hebben de behoefte om de biodiversiteit op elke schaal te verbeteren”, zegt Dr. Frank Krumm, onderzoeker bij het Zwitserse Federale Instituut voor Bos-, Sneeuw- en Landschapsonderzoek en mede-redacteur van het boek Hoe bosbouw en biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen: een blik op heel Europa (2020). "Dat weten we uit onderzoek. Het is een van onze taken. Maar we moeten ook kijken waar onze bossen vandaan komen."
Dat betekent dat er rekening moet worden gehouden met verschillende bostradities, verschillende sociaal-culturele achtergronden en diverse eigendomsstructuren. Inspanningen voor het behoud van biodiversiteit moeten binnen deze contexten worden geplaatst.
"Dus, als ik echt beschermingsbossen moet beheren, dan is biodiversiteitsbehoud misschien een stap terug om deze ecosysteemdienst te leveren: het beschermen van mensen en infrastructuur tegen natuurrampen. En hetzelfde geldt voor andere verzoeken of eisen aan bossen."
Dokter Frank Krumm Zwitsers Federaal Instituut voor Bos-, Sneeuw- en Landschapsonderzoek
Geen zwart-witkwestie
Het vinden van een evenwicht tussen bosbeheer en biodiversiteitsbehoud is geen eenvoudige opgave, noch een zwart-witkwestie, aldus Dr. Frank Krumm. Het is eerder een onderhandeling tussen lokale bosbeheerders, boseigenaren en gemeenschappen die nauw verbonden zijn met een specifieke omgeving. Het vinden van een evenwicht tussen verschillende behoeften is daarom altijd een contextuele aangelegenheid.
Door 32 casestudies te presenteren van bosbouwbedrijven, boseigenaren en regionale initiatieven, die allemaal bosbeheerbenaderingen toepassen die het behoud van biodiversiteit integreren, Hoe bosbouw en biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen: een blik op heel Europa (2020) heeft als doel theoretische kennis te combineren met praktische voorbeelden uit verschillende bostypen en tradities in heel Europa.
Het is niet zwart-wit. Er zijn misschien verschillende oplossingen in verschillende regio's, in verschillende delen van de wereld, in verschillende bostradities. Daarom zijn we vrij breed gegaan en hebben we heel Europa, heel verschillende ecosystemen en sociaal-culturele systemen bestreken. En ik denk dat dat een heel goede reden is om anderen te motiveren, omdat ze echt zien dat het kan werken. We hebben het bewijs in deze gevallen.
Dokter Frank Krumm Zwitsers Federaal Instituut voor Bos-, Sneeuw- en Landschapsonderzoek
“Het is belangrijk om te laten zien hoe dingen kunnen werken”
Elk bos is anders en niet elk bosbouwbedrijf kan dezelfde ecosysteemdiensten leveren. "Het maakt zeker een groot verschil of je een bos van 3 hectare of 3000 hectare hebt", zegt dr. Frank Krumm. Het boek wil bosbeheerders daarom diverse tools en opties bieden die hun besluitvormingsprocessen kunnen ondersteunen.
“Het idee was dus niet alleen om een gratis boekpublicatie te maken, maar ook om een netwerk te creëren waarin mensen echt van elkaar kunnen leren en kunnen zien wat ze doen, hoe ze omgaan met uitdagingen en heel specifieke eisen in hun vakgebied."
Dokter Frank Krumm Zwitsers Federaal Instituut voor Bos-, Sneeuw- en Landschapsonderzoek
Via een spinnenwebdiagram dat rekening houdt met diverse ecosysteemgoederen en -diensten,De redacteuren willen het gemakkelijker maken om verschillende casestudy's te begrijpen en vergelijken.
“Het idee was eigenlijk om een grafiek te vinden of een manier om uit te drukken dat verschillende ondernemingen verschillende benaderingen volgen en verschillende ecosysteemdiensten moeten leveren”, legt Dr. Frank Krumm uit, mede-redacteur van het boek, samen met Andreas Schuck (European Forest Institute) en Andreas Rigling (ETH Zürich).
Ecosysteemgoederen en -diensten (bewerkt naar MEA 2005) die door bossen worden geleverd als basis voor een holistische visie op bosbeheer. Het spindiagram geeft de weging van de individuele goederen en diensten weer met betrekking tot hun belang, geïnvesteerde financiële middelen of toegepaste arbeidskracht in een bosbouwbedrijf (Illustraties van Vivanne Dubach).
Het boek belicht de lokale en contextuele nuances van integraal bosbeheer en wil daarnaast bijdragen aan het inzicht dat houtproductie en natuurbehoud niet per se los van elkaar hoeven te staan, maar juist verenigbaar kunnen zijn als bossen op de juiste manier worden beheerd.
Hoe kan bosbouw meer integratief worden?
Via hun hoofdstuk 'Drijvende factoren voor geïntegreerd bosbeheer in Europa', auteurs Agata Konczal, Jakob Derks (Wageningen Universiteit) en Johannes HC de Koning (Universiteit van Kopenhagen) wilden beter begrijpen hoe en Waarom Natuurbehoud wordt geïntegreerd in het bosbeheer van verschillende Europese bosbouwbedrijven.
“Dus als een boseigenaar of bosbeheerder mij vertelt: ‘Ik implementeer biodiversiteitsbeschermingsmaatregelen in mijn bosbeheerpraktijken’, wilde ik nagaan wat dat betekent. werkelijk bedoel je? Wat doe je en Waarom "Doe je dit?", zegt dr. Agata Konczal, universitair docent bij de leerstoelgroep Bos- en Natuurbeheer van Wageningen Universiteit. "Alleen door middel van een dergelijke analyse kunnen we begrijpen waarom biodiversiteitsbehoud belangrijk is voor professionals en wat hun integratie in bosbeheer bevordert of belemmert."
Sociale verwachtingen en intrinsieke motivatie zijn belangrijke drijfveren
Door de huidige en toekomstige sociale, economische, politieke, technologische en ecologische factoren in negen Europese casestudies in kaart te brengen, stuitten de auteurs op verschillende regionale verschillen in wat de toepassing van integraal bosbeheer bevordert of belemmert.
Toch waren het vooral de maatschappelijke verwachtingen die als belangrijke drijfveren naar voren kwamen, zegt Agata Konczal.
Bosbouwers en boseigenaren hebben het gevoel dat dit is wat de maatschappij van hen verwacht, namelijk dat ze zich meer richten op biodiversiteitsbehoud. Het was interessant voor ons om te beseffen dat sociale druk bosbouwers kan ondersteunen en helpen bij het nadenken over en implementeren van maatregelen voor biodiversiteitsbehoud. Maar het belemmert hen ook, het weerhoudt hen ervan biodiversiteitsbehoud te implementeren, omdat ze het gevoel hebben, of in ieder geval sommige boseigenaren en bosbeheerders meldden, dat het voor de maatschappij nooit genoeg is, dat ze lijken te willen géén bosbeheer. Ze willen alleen strikte bescherming. Dus hier komen we bij deze paradox van maatschappelijke verwachtingen. Het was dus erg belangrijk voor ons om dit in kaart te brengen om te beseffen hoe belangrijk de sociale drijfveren zijn in het verhaal van biodiversiteitsbehoud.
Dokter Agata Konczal Wageningen University
Naast sociale drijfveren was een belangrijke bevinding dat de intrinsieke motivatie en interesse van boseigenaren en bosbeheerders in bloeiende en gezonde bossen de implementatie van biodiversiteitsbehoud sterk ondersteunt.
"Ze gaven aan dat ze dit doen omdat ze het belangrijk vinden", zegt Dr. Agata Konzcal.
Politieke en economische prikkels zijn van belang
De studie toont ook aan dat politieke en economische factoren cruciaal zijn. Volgens de auteur is er behoefte aan reflectie over de toepassing van beleid: "We hebben echt goede instrumenten nodig, een goede opzet voor dit beleid, die boseigenaren en bosbeheerders de ruimte geven om deze verschillende beleidskaders in hun lokale context toe te passen. Want zoals we weten, verschilt de situatie in de Europese bossen per regio en kunnen we niet één strak kader hebben voor al deze omstandigheden."
"We melden dat bosbeheerders en boseigenaren meer prikkels verwachten, zowel financiële als niet-financiële, voor hun activiteiten. Aan de andere kant weerhoudt de kwestie van de houtmarkt en de onzekerheden die verband houden met de economische situatie bosbeheerders en boseigenaren er vaak van om te experimenteren met meer maatregelen ter bescherming van de biodiversiteit, omdat deze kostbaar kunnen zijn en uiteindelijk de economische inkomsten kunnen beïnvloeden."
Dokter Agata Konczal Wageningen University
Door TRANSFORMIT-project en haar Living Labs hopen de onderzoekers dat een diepgaandere analyse van economische prikkels mogelijk wordt, waarbij de lokale effecten van beleidskaders, economische markten en verschillende waardeketens in heel Europa worden bestudeerd.
Agata Konczal benadrukt dat hiervoor een nog sterkere samenwerking tussen praktijkmensen, onderzoekers en beleidsmakers nodig is. Ook is er behoefte aan langetermijnobservatie, waarbij wordt gekeken naar de verschillende lokale behoeften en naar de specifieke kenmerken van elke regio of bosbouwonderneming voor effectief en duurzaam bosbeheer.
Het boek Hoe bosbouw en biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen (2020) werd geproduceerd in het kader van de Europees Integratienetwerk Het is geschreven door meer dan 150 onderzoekers en professionals uit 50 instellingen en 19 landen. Aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden onderzoekt het innovatieve benaderingen op regionaal en lokaal niveau om biodiversiteitsbehoud in evenwicht te brengen met andere ecosysteemdiensten in duurzaam bosbeheer.
SAVE THE DATE – Aankomende Integrate Network Workshop van 2 t/m 4 juni in Zürich, Zwitserland!
Ben je nieuwsgierig naar de toepassing van natuurgetrouw bosbeheer in Zwitserland en daarbuiten? Wil je in gesprek gaan over bosbouwkundige concepten die bossen kunnen helpen om diverser en veerkrachtiger te worden tegen toekomstige verstoringen en extreme weersomstandigheden?
Deze komende workshop heeft als doel om diverse netwerken samen te brengen, waaronder de Integreer netwerk, NFZ.forestnet, SwissForestLab, het TriNationalFORESTLab, en verschillende door de EU gefinancierde projecten zoals TRANSFORMIT, VOORUIT, wildcard, Rijke bossen, INFORMATIEen SUPERB Om integraal, klimaatslim bosbeheer ter bevordering van veerkrachtigere en soortenrijkere bossen te bespreken en te beoordelen. De workshop omvat ook een excursie en een oefening in een Zwitserse marteloscoop.
Meer informatie vindt u in de agenda, en in de flyer!
De Finse bossen zijn meer dan alleen een houtbron – ze vormen een enorme natuurlijke voorraadkast vol wilde bessen, paddenstoelen en andere niet-houtachtige bosproducten (NWFP's). Deze bossen beslaan 75% van het landoppervlak en bieden een overvloed aan hulpbronnen die grotendeels onderbenut blijven. In Lapland, waar dennen, sparren en berken de boslandschappen domineren, hebben de verborgen rijkdommen van de natuur zowel economische als culturele betekenis. In Rovaniemi, de hoofdstad van Lapland, Het Finse Living Lab van TRANSFORMIT is gevestigden voor de Internationale Dag van de Bossen 2025 hebben we dieper ingegaan op de rol die niet-houten bosproducten spelen voor lokale gemeenschappen, cultureel erfgoed, toerisme en economische ontwikkeling.
Jaarlijks rijpen er tussen de 500 en 1,000 miljard kilo wilde bessen – voornamelijk bosbessen en vossenbessen – in de Finse bossen. Toch wordt slechts zo'n 10% geoogst. Voor paddenstoelen liggen de aantallen nog lager: van de naar schatting 1,000 miljard kilo belandt minder dan 1% in de keuken of op de markt. Desondanks is het verzamelen van bessen diepgeworteld in de Finse cultuur. Meer dan de helft van de Finnen verzamelt bessen, en in Lapland loopt dit percentage op tot 78%. Deze traditionele praktijk wordt ondersteund door het Finse "Iedereensrecht", dat mensen toestaat te verzamelen voor persoonlijk of commercieel gebruik, met uitzondering van bepaalde producten zoals mossen en houtachtige plantendelen, waarvoor toestemming van de landeigenaar vereist is.
Naast voeding zijn deze natuurlijke producten steeds waardevoller in de cosmetica-, farmaceutische en ambachtelijke industrie. Actieve bestanddelen uit bessen en planten worden steeds vaker gebruikt in supplementen en gezondheidsproducten, wat hun economische potentieel vergroot.
Afbeelding 1-2: Typische NWFP's uit dennenbossen van Lapland: eekhoorntjesbrood en vossenbessen. Foto's: Erkki Oksanen, LUKE
Rendieren: het culturele en economische icoon van Lapland
Een andere pijler van Laplands natuurlijke rijkdom is de rendierhouderij, een eeuwenoude traditie die nog steeds van vitaal belang is voor lokale gemeenschappen. Rendierhouderij beslaat 36% van het Finse landoppervlak en genereert naar schatting jaarlijks een miljard euro aan directe en indirecte economische voordelen. Rendieren zijn niet alleen een economisch bezit, maar ook een cultureel symbool, met name voor de inheemse Sami. Voor bezoekers is rendiertoerisme een grote trekpleister. Van sledetochten door besneeuwde landschappen tot interactieve ervaringen met herders, de vraag naar authentieke ontmoetingen neemt toe. Toeristen tonen ook interesse in traditioneel rendierambacht, wat een opleving van inheemse kunst en werkmethoden stimuleert.
Figuur 3: Rendieren zijn talrijk in Lapland. Ze vervullen vele rollen: ze zijn de bron van voedsel uit het bos en ze hebben invloed op ander voedsel uit het bos, omdat ze het als voedsel gebruiken. Foto: Erkki Oksanen, Luke
Bosbeheer en de toekomst van de natuurlijke hulpbronnen van Lapland
De meeste Finse bossen worden actief beheerd voor de houtproductie. Bosbouwpraktijken hebben echter invloed op de diversiteit en beschikbaarheid van bosproducten. Traditionele bosbouw op gelijke leeftijd, waarbij kaalkap en herbeplanting plaatsvindt, is gunstig voor vossenbessen, frambozen en sommige paddenstoelensoorten. Continue bosbouw (CCF), waarbij kaalkap wordt vermeden en bossen zich op natuurlijke wijze kunnen herstellen, creëert daarentegen betere omstandigheden voor bosbessen.
Naarmate de vraag naar natuurlijke producten toeneemt, wordt het steeds belangrijker om bosbouw in balans te brengen met de voorziening van NWFP's. Met duurzaam beheer en meer bewustzijn zouden de Finse bossen nog meer economische kansen kunnen bieden en tegelijkertijd hun ecologische en culturele erfgoed behouden. Deze aanpak wordt verder onderzocht door het Living Lab van TRANSFORMIT in Lapland. De komende jaren zullen we meer inzichten delen over de impact van aangepaste beheerstrategieën op zowel de voorziening van NWFP's als lokale tradities.
Figuur 4: Verschillende NWFP's komen voor in verschillende stadia van bosrotatie in bosbeheer van gelijke leeftijd. Voor CCF is de aanwezigheid anders en is meer onderzoek nodig.
Het Nezerbos, geselecteerd als locatie voor het Franse TRANSFORMIT Living Lab, maakt ook deel uit van diverse andere lokale consultatieprojecten en living lab-initiatieven. Deze parallelle inspanningen sluiten synergetisch aan bij de doelstellingen van TRANSFORMIT en creëren een gemeenschap van diverse, betrokken belanghebbenden die graag ideeën uitwisselen over onderwerpen zoals bosbeheer, biodiversiteit, maatschappelijke verwachtingen ten aanzien van ecosysteemdiensten, koolstofvastlegging en meer. Het Nezerbos profiteert van zijn grote omvang, die ruim boven het regionale gemiddelde voor landbezit ligt, en biedt een breed scala aan beheerpraktijken. Bovendien zetten zowel de eigenaar als de beheerder van het bos zich in voor een open dialoog met de samenleving.
Een van de parallelle projecten onder leiding van de Frans Nationaal Centrum voor Bosbeheer (CNPF), Genaamd Sylva-Cités, gericht op het bevorderen van territoriaal overleg om de multifunctionele inzetbaarheid van het bos te vergroten. De aanpak bestond uit een reeks van drie workshops die tussen mei en december 3 werden gehouden en waaraan ongeveer twintig belanghebbenden uit diverse sectoren deelnamen, waaronder gemeenten, milieuorganisaties, brandweerdiensten, industriëlen, bosbouwprofessionals en recreatieve gebruikers.
De eerste workshop op 21 mei 2024 bood de gelegenheid om de verschillende diensten en gebruiksmogelijkheden van het Nezerbos te visualiseren en te begrijpen. Deelnemers identificeerden en bespraken de belangrijkste ecosysteemdiensten (ES) in het gebied, afgestemd op hun ambities. De gebruikte consultatietools leidden tot een consensus over het prioriteren van de volgende ES: houtproductie, koolstofopslag, biodiversiteitsbehoud, educatie/bewustwording, mitigatie van natuurrampen en jacht.
Tijdens de tweede workshop op 25 juni werden de deelnemers uitgenodigd om de geïdentificeerde diensten en gebruiksfuncties in kaart te brengen in de ruimtelijke indeling van het terrein. Deze ruimtelijke weergave was er eerst op gericht om de huidige staat van het bos in beeld te brengen, gevolgd door aanpassingen om aan te sluiten bij de verwachtingen en prioriteiten van elke belanghebbende groep. De resultaten van de discussies van de deelnemers worden samengevat in de onderstaande tabel:
Ecosysteemdiensten
Rangschikking van de belangrijkste ES
Doelverdeling in het Nezerbos (percentage van het oppervlak)
Evolutie vergeleken met de begintoestand
Houtproductie
#1
[80 – 100] %
↘
Koolstofopslag
#2
[95 – 100] %
=
Biodiversiteit-hotspots
#3
[10 – 20] %
â † -
Onderwijs / Bewustwording
#3
[5 – 30] %
â † -
Beperking van natuurrampen
#5
[20 – 30] %
=
Jacht
#5
[90 – 100] %
↘
Tijdens deze discussies kwamen verschillende fascinerende onderwerpen aan bod. Zo ontstond er een afweging tussen enerzijds het belang van publieke bewustwording over bosbouw en het aanbieden van educatieve faciliteiten, en anderzijds de noodzaak om het privékarakter van het gebied te respecteren en de impact van bezoekersverkeer te minimaliseren.
De derde workshop op 3 december richtte zich op het risicobewustzijn onder recreanten, met name nieuwe bewoners. Bosbouwprofessionals hebben een toenemend aantal ongepaste gedragingen opgemerkt bij recreanten, zoals zichzelf in gevaar brengen tijdens bosbouwwerkzaamheden of brandveiligheid, het dumpen van afval in het bos of het niet informeren van de eigenaar voordat er collectieve activiteiten worden georganiseerd. In plaats van te kiezen voor beperkende maatregelen die de relatie met recreanten zouden kunnen verstoren, bood de workshop de gelegenheid om een groot aantal innovatieve initiatieven te bespreken en voor te stellen om het bewustzijn onder dit publiek te vergroten, de regels van goed gedrag te delen en een gevoel van samenwerking te bevorderen. Zo kunnen recreanten bondgenoten worden in de strijd tegen natuurbescherming en waakzaamheid tegen onbeleefdheid.
Als peri-urbaan privébos staat het Nezerbos voor een groeiend aantal uitdagingen, waaronder het voldoen aan de behoeften van de lokale bewoners, het behoud van de biodiversiteit en het aanpassen van het bosbeheer aan toekomstige omstandigheden. Dit territoriale consultatieproces, waarbij een breed scala aan belanghebbenden betrokken is, biedt een waardevolle kans om de verwachtingen van alle partijen beter te begrijpen en oplossingen op maat te ontwikkelen. Het TRANSFORMIT-project zal instrumenten bieden om inspanningen op elk van de sociale, ecologische en economische dimensies van bosbeheer effectiever te meten. Daarnaast zal het reflectie stimuleren en de uitwisseling van best practices voor geïntegreerd bosbeheer op Europese schaal vergemakkelijken.